سقط جنین ژنتیکی یکی از نگرانیهای عمیق و رایج در میان زوجهایی است که تجربه سقط، بهویژه سقط مکرر، داشتهاند. بسیاری از آنها این سؤال مهم را مطرح میکنند: اگر علت سقط ژنتیکی باشد، آیا میتوان از تکرار آن پیشگیری کرد؟
پاسخ پزشکی امروز، بر اساس منابع معتبر جهانی، امیدبخش است. اگرچه همه سقطهای ژنتیکی قابل پیشگیری نیستند، اما تشخیص دقیق پیش از بارداری میتواند در بسیاری از موارد، مسیر بارداری سالم را هموار کند.
سقط جنین ژنتیکی دقیقاً چیست؟
سقط ژنتیکی زمانی رخ میدهد که یک ناهنجاری کروموزومی یا ژنتیکی پایدار مانع رشد طبیعی جنین شود. این اختلال میتواند:
- از جنین ناشی شود (شایعترین حالت)
- یا بهصورت پنهان در مادر یا پدر وجود داشته باشد
بخش قابل توجهی از سقطهای سهماهه اول ریشه ژنتیکی دارند.
آیا سقط ژنتیکی همیشه غیرقابل پیشگیری است؟
خیر. باید بین دو حالت تفاوت قائل شد:
- اختلالات تصادفی کروموزومی جنین:معمولاً قابل پیشگیری نیستند، اما اغلب تکرار نمیشوند.
- اختلالات ژنتیکی قابل شناسایی در والدین یا متابولیسم مادر:در بسیاری از موارد قابل مدیریت و پیشگیری از تکرار هستند.
✅ اینجاست که نقش تشخیص پیش از بارداری اهمیت حیاتی پیدا میکند.
تشخیص پیش از بارداری؛ کلید پیشگیری
تشخیص پیش از بارداری به معنای شناسایی عوامل خطر پیش از شروع بارداری بعدی است. این رویکرد، طبق توصیه CDC و Cleveland Clinic، در سقطهای مکرر کاملاً ضروری است.
مهمترین بررسیهای پیش از بارداری شامل:
- کاریوتایپ مادر و پدربرای شناسایی جابجاییها یا ناهنجاریهای کروموزومی پنهان
- بررسی ترومبوفیلیهای ژنتیکیمانند Factor V Leiden و جهش پروترومبین
- ارزیابی متابولیسم فولات و ویتامین B12
- سنجش هموسیستئین
- بررسی سابقه خانوادگی بیماریهای ژنتیکی
نقش آزمایشگاههای تخصصی در پیشگیری
آزمایشگاههای ژنتیک و بیوشیمی پزشکی نقش کلیدی در:
- تشخیص دقیق علت سقط
- افتراق سقط تصادفی از ژنتیکی
- تعیین استراتژی درمانی مناسب
دارند.
🔬 بدون این بررسیها، بسیاری از علل پنهان هرگز شناسایی نمیشوند.
پس از تشخیص، چه اقداماتی میتوان انجام داد؟
در صورت شناسایی عامل ژنتیکی یا متابولیک، بسته به نوع اختلال:
- درمان دارویی هدفمند (مثلاً داروهای ضدانعقاد)
- مصرف مکملهای اختصاصی فولات فعال یا B12
- پایش دقیق بارداری از هفتههای ابتدایی
- در موارد خاص، استفاده از روشهای کمکباروری با غربالگری جنین
✅ این اقدامات میتوانند شانس تولد نوزاد سالم را بهطور چشمگیری افزایش دهند.
نکته مهم برای آرامش خاطر مادران
وجود یک اختلال ژنتیکی به معنای پایان شانس بارداری سالم نیست. بسیاری از زوجها پس از تشخیص صحیح و درمان مناسب، تجربه بارداری موفق داشتهاند.
جمعبندی (FAQ کوتاه)
آیا همه سقطهای ژنتیکی قابل پیشگیریاند؟
خیر، اما بسیاری از آنها با تشخیص پیش از بارداری قابل مدیریت هستند.
چه زمانی باید بررسی ژنتیکی انجام شود؟
پس از دو یا بیشتر سقط، یا حتی پس از یک سقط بدون علت مشخص.
آیا تشخیص زودهنگام واقعاً مؤثر است؟
بله، تشخیص پیش از بارداری مسیر درمان و پیشگیری را مشخص میکند.
منابع
-
CDC – Pregnancy Loss
https://www.cdc.gov/pregnancy/your-pregnancy-loss/index.html
-
Cleveland Clinic – Causes and Prevention of Miscarriage
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/7247-miscarriage
No.123
۰۴/۱۱