عفونت باکتریایی لیستریا مونوسیتوژنز یکی از عفونتهای نادر اما بسیار مهم در دوران بارداری است که میتواند پیامدهای جدی برای جنین بههمراه داشته باشد. نکته نگرانکننده این است که علائم بیماری در مادر اغلب خفیف یا غیراختصاصیاند، در حالی که جنین در معرض خطراتی مانند آسیب مغزی، زایمان زودرس یا حتی مرگ داخل رحمی قرار میگیرد. در این میان، آزمایشهای سرولوژی لیستریا میتوانند به تعیین زمان عفونت و ارزیابی خطر برای جنین کمک کنند.
لیستریا چیست و چرا در بارداری خطرناک است؟
لیستریا مونوسیتوژنز یک باکتری غذایی است که معمولاً از طریق مصرف:
- لبنیات غیرپاستوریزه
- پنیرهای نرم
- گوشتها و غذاهای آماده سرد
- سبزیجات آلوده شستهنشده
به بدن منتقل میشود.
✅ در دوران بارداری، سیستم ایمنی مادر تغییر میکند و همین موضوع خطر عبور باکتری از جفت و درگیری مستقیم جنین را افزایش میدهد.
پیامدهای عفونت لیستریا برای جنین
عفونت مادرزادی لیستریا میتواند منجر به:
- آسیب مغزی جنین (مننژیت یا انسفالیت)
- سپسیس نوزادی
- زایمان زودرس
- سقط یا مرگ داخل رحمی
🔹 هرچه عفونت در سهماهه اول یا دوم رخ دهد، احتمال آسیبهای عصبی شدیدتر خواهد بود.
چرا تعیین زمان عفونت اهمیت دارد؟
دانستن اینکه عفونت:
- تازه و فعال است یا
- قدیمی و گذشته
به پزشک کمک میکند:
- میزان خطر برای مغز و سیستم عصبی جنین را ارزیابی کند
- درباره پایش دقیقتر، تصویربرداری جنینی یا درمان آنتیبیوتیکی تصمیم بگیرد
Serology لیستریا چیست؟
آزمایش سرولوژی لیستریا با اندازهگیری آنتیبادیهای IgM و IgG علیه باکتری انجام میشود.
کاربردهای اصلی
- کمک به تشخیص تماس اخیر یا قبلی با لیستریا
- استفاده تکمیلی در کنار کشت خون، علائم بالینی و سونوگرافی
⚠️ باید توجه داشت که سرولوژی لیستریا بهتنهایی تست غربالگری روتین نیست، اما در شرایط مشکوک ارزش تشخیصی دارد.
تفسیر کلی نتایج سرولوژی لیستریا
- IgM مثبت یا رو به افزایش:میتواند نشاندهنده عفونت اخیر یا فعال باشد
- IgG مثبت با IgM منفی:معمولاً بیانگر تماس قدیمی است
- افزایش تیتر آنتیبادی در نمونههای متوالی:به نفع عفونت فعالتر تفسیر میشود
✅ تفسیر نتایج حتماً باید در کنار وضعیت بالینی مادر و یافتههای جنینی انجام شود.
چه زمانی سرولوژی لیستریا درخواست میشود؟
این آزمایش معمولاً در شرایط زیر مطرح میشود:
- تب، علائم شبهآنفلوآنزا یا گوارشی در بارداری
- سابقه مصرف غذای پرخطر
- مشاهده ناهنجاریهای مغزی یا علائم عفونت در سونوگرافی جنین
- زایمان زودرس یا کاهش حرکات جنین بدون علت مشخص
نقش آزمایشگاه در پیشگیری از آسیب مغزی جنین
- انجام صحیح و استاندارد آزمایشهای سرولوژیک
- گزارش دقیق و بهموقع نتایج
- همکاری نزدیک با پزشک برای تفسیر بالینی
🔹 تشخیص زودهنگام میتواند امکان شروع سریع درمان آنتیبیوتیکی و کاهش خطر آسیب مغزی جنین را فراهم کند.
پرسشهای پرتکرار
آیا هر تماس با لیستریا باعث آسیب جنین میشود؟
خیر، اما عفونت فعال در بارداری میتواند بسیار پرخطر باشد و نیاز به بررسی دقیق دارد.
آیا سرولوژی لیستریا برای همه زنان باردار انجام میشود؟
خیر، این آزمایش هدفمند است و در موارد مشکوک یا پرخطر درخواست میشود.
آیا میتوان از عفونت لیستریا پیشگیری کرد؟
بله، با پرهیز از غذاهای پرخطر و رعایت بهداشت غذایی، خطر بهطور قابلتوجهی کاهش مییابد.
منابع
- مایو کلینیک – لیستریوزیس در بارداری
- مراکز کنترل و پیشگیری بیماری (CDC) – لیستریا و بارداری
No. 111
۰۴/۱۱