پرهاکلامپسی یکی از جدیترین عوارض بارداری است که میتواند سلامت مادر و جنین را بهطور همزمان تهدید کند. مشکل اصلی اینجاست که علائم بالینی پرهاکلامپسی (افزایش فشار خون، دفع پروتئین در ادرار، ورم شدید) اغلب زمانی ظاهر میشوند که آسیبها آغاز شدهاند.
در سالهای اخیر، نسبت sFlt‑۱ / PlGF بهعنوان یک ابزار آزمایشگاهی پیشرفته معرفی شده که امکان پیشبینی پرهاکلامپسی قبل از بروز علائم بالینی را فراهم میکند؛ تحولی مهم در مدیریت بارداریهای پرخطر.
sFlt‑۱ و PlGF چه هستند؟
این دو مارکر، شاخصهای کلیدی سلامت عروق جفت هستند:
-
PlGF (فاکتور رشد جفتی):
پروتئینی که به رشد طبیعی عروق جفت کمک میکند و برای خونرسانی مناسب به جنین ضروری است.
-
sFlt‑۱ (گیرنده محلول فاکتورهای رشد):
یک عامل ضدآنژیوژنیک که با مهار PlGF و VEGF، باعث اختلال در عملکرد عروقی جفت میشود.
🔹 در پرهاکلامپسی، PlGF کاهش و sFlt‑۱ افزایش مییابد؛ نتیجه این عدم تعادل، اختلال خونرسانی جفت و بروز عوارض مادری و جنینی است.
نسبت sFlt‑۱ / PlGF چه چیزی را نشان میدهد؟
بهجای تفسیر هر مارکر بهتنهایی، محاسبه نسبت این دو:
- حساسیت و دقت تشخیصی بالاتری دارد
- تغییرات پاتولوژیک جفت را زودتر نشان میدهد
✅ این نسبت بهطور گسترده در راهنماهای اروپایی و مراکز معتبر پزشکی برای مدیریت بارداریهای پرخطر توصیه شده است.
چرا این آزمایش قبل از بروز علائم اهمیت دارد؟
بر اساس دادههای بالینی:
- افزایش نسبت sFlt‑۱ / PlGF میتواند هفتهها قبل از علائم بالینی رخ دهد
- تشخیص زودهنگام، امکان پایش دقیقتر مادر و جنین را فراهم میکند
- از بستری غیرضروری یا برعکس، تأخیر خطرناک در تشخیص جلوگیری میشود
🔹 این تست نقش مهمی در تصمیمگیری درباره:
- نیاز به بستری
- فاصله زمانی تا زایمان
- ارجاع به مراکز تخصصی
ایفا میکند.
چه کسانی کاندید اصلی انجام این آزمایش هستند؟
سنجش نسبت sFlt‑۱ / PlGF بهویژه در موارد زیر توصیه میشود:
- فشار خون بالا یا مشکوک به پرهاکلامپسی
- بارداریهای پرخطر
- سابقه پرهاکلامپسی در بارداری قبلی
- IUGR یا اختلال رشد جنین
- بارداری چندقلویی
- بیماریهای زمینهای مانند دیابت یا بیماریهای کلیوی
نقش آزمایشگاه در مدیریت علمی پرهاکلامپسی
- انجام تست با روشهای استاندارد و کیتهای معتبر
- گزارش دقیق و قابل اعتماد نسبت sFlt‑۱ / PlGF
- کمک به پزشک برای تصمیمگیری مبتنی بر شواهد
🔹 آزمایشگاه، در اینجا نقشی پیشگیرانه و نجاتبخش دارد؛ نه فقط تشخیصی.
پرسشهای پرتکرار
آیا نتیجه طبیعی خیال ما را راحت میکند؟
بله، نسبت پایین sFlt‑۱ / PlGF احتمال بروز پرهاکلامپسی در کوتاهمدت را بسیار کم میکند.
آیا تشخیص زودهنگام واقعاً به سلامت جنین کمک میکند؟
قطعاً. تشخیص بهموقع میتواند از زایمان زودرس، آسیب جفت و عوارض شدید مادری جلوگیری کند.
منابع
-
Mayo Clinic – Preeclampsia & Angiogenic Markers
-
LabTestsOnline – sFlt‑۱ / PlGF Ratio
No.116
۰۴/۱۱