آزمایشهای VDRL و RPR از مهمترین تستهای غربالگری برای شناسایی بیماری سیفلیس (Syphilis) هستند؛ عفونتی مقاربتی که در صورت تشخیص زودهنگام، کاملاً قابلدرمان است، اما در صورت عدم درمان میتواند عوارض جدی و طولانیمدت ایجاد کند.
در این مقاله به زبان ساده و علمی توضیح میدهیم که تست VDRL و RPR چیست، چرا انجام میشود، نتیجه مثبت یا منفی آن چه معنایی دارد و چه زمانی به آزمایشهای تکمیلی نیاز است.
تست VDRL و RPR چیست؟
VDRL و RPR آزمایشهای خونی غیرترپونمی هستند که آنتیبادیهای غیرمستقیم تولیدشده در پاسخ به عفونت سیفلیس را شناسایی میکنند.
این تستها خودِ باکتری سیفلیس را اندازهگیری نمیکنند، بلکه واکنش ایمنی بدن به آن را بررسی میکنند.
نکته مهم:
- VDRL و RPR از نظر کاربرد مشابه هستند
- RPR معمولاً رایجتر و آسانتر اجرا میشود
تست VDRL / RPR چه هدفی دارد؟
این آزمایشها برای اهداف زیر انجام میشوند:
- غربالگری اولیه سیفلیس
- تشخیص سیفلیس فعال در مراحل اولیه
- بررسی پاسخ بدن به درمان
- پیگیری روند بیماری پس از درمان
چه افرادی باید تست VDRL یا RPR بدهند؟
این آزمایش معمولاً برای افراد زیر توصیه میشود:
- افراد با روابط جنسی پرخطر
- افراد مشکوک به بیماریهای مقاربتی
- زنان باردار (برای پیشگیری از سیفلیس مادرزادی)
- افراد با زخم تناسلی، بثورات پوستی مشکوک یا علائم عصبی
- بیماران HIV مثبت
- قبل از ازدواج یا مهاجرت (در برخی پروتکلها)
- افرادی که شریک جنسی مبتلا دارند
نتیجه تست VDRL / RPR چگونه تفسیر میشود؟
VDRL / RPR مثبت یعنی چه؟
نتیجه مثبت نشاندهنده احتمال ابتلا به سیفلیس فعال یا قبلی است، اما:
- مثبت بودن بهتنهایی تشخیص قطعی نیست
- نیاز به آزمایش تأییدی دارد
علتهای مثبت شدن
- سیفلیس اولیه، ثانویه یا نهفته
- گاهی مثبت کاذب در برخی بیماریها
نتیجه منفی VDRL / RPR به چه معناست؟
- معمولاً نشاندهنده عدم ابتلا به سیفلیس است
- اما در مراحل بسیار اولیه (دوره پنجره) ممکن است منفی باشد
در صورت شک بالینی بالا، تکرار آزمایش توصیه میشود.
مثبت کاذب VDRL / RPR در چه شرایطی دیده میشود؟
در برخی شرایط غیرسیفلیسی ممکن است تست مثبت شود، از جمله:
- بارداری
- بیماریهای خودایمنی مانند لوپوس
- عفونتهای ویروسی خاص
- HIV
- مصرف مواد تزریقی
- سالمندی
به همین دلیل، هر نتیجه مثبت باید با تستهای اختصاصی تأیید شود.
آزمایش تأییدی بعد از VDRL / RPR چیست؟
در صورت مثبت بودن، پزشک معمولاً آزمایشهای ترپونمی درخواست میکند، مانند:
- تست FTA-ABS
- تست TP-PA
این تستها وجود آنتیبادیهای اختصاصی علیه باکتری سیفلیس را بررسی میکنند و تشخیص را قطعی میسازند.
نقش VDRL / RPR در پیگیری درمان
یکی از مزایای مهم این تستها:
- کاهش تیتر عددی پس از درمان موفق
- امکان پایش پاسخ به درمان در طول زمان
برخلاف تستهای تأییدی، VDRL و RPR پس از درمان ممکن است منفی شوند یا تیتر آنها کاهش یابد.
جمعبندی
- VDRL و RPR آزمایشهای غربالگری سیفلیس هستند
- نتیجه مثبت نیاز به آزمایش تأییدی دارد
- نتیجه منفی معمولاً اطمینانبخش است، اما همیشه قطعی نیست
- این تستها هم برای تشخیص اولیه و هم برای پیگیری درمان کاربرد دارند
سؤالات متداول
آیا VDRL و RPR یکسان هستند؟
بله، از نظر کاربرد بالینی بسیار مشابهاند.
آیا با درمان سیفلیس این تستها منفی میشوند؟
در بسیاری از موارد تیتر کاهش مییابد و ممکن است منفی شود.
آیا واکسنی برای سیفلیس وجود دارد؟
خیر، پیشگیری فقط از طریق رفتار جنسی ایمن و غربالگری منظم ممکن است.
منابع
MedlinePlus – Syphilis Tests (VDRL/RPR)
https://medlineplus.gov/lab-tests/syphilis-tests/
CDC (Centers for Disease Control and Prevention) – Syphilis Testing
https://www.cdc.gov/std/syphilis/syphilis-testing.htm
No. 1
۰۴/۱۰