تست TPHA یکی از تستهای مهم و اختصاصی برای تشخیص سیفلیس است؛ بیماریای عفونی و مقاربتی که در صورت تشخیص بهموقع، بهطور کامل قابل درمان است. بسیاری از افراد پس از دریافت نتیجه آزمایش TPHA با این سؤال مواجه میشوند که مثبت یا منفی شدن TPHA دقیقاً چه مفهومی دارد و آیا شدت آن تغییر میکند یا خیر.
در این مقاله، بهصورت علمی و در عین حال قابلفهم، مفهوم تغییرات TPHA را بررسی میکنیم.
TPHA چیست و چه چیزی را اندازهگیری میکند؟
TPHA مخفف Treponema Pallidum Hemagglutination Assay است.
این آزمایش با بررسی آنتیبادیهای اختصاصی علیه باکتری Treponema pallidum (عامل سیفلیس) در خون انجام میشود.
نکته مهم:
- TPHA خودِ باکتری را اندازهگیری نمیکند
- بلکه نشان میدهد بدن در گذشته یا حال با سیفلیس تماس داشته است
نتیجه TPHA مثبت به چه معناست؟
اگر نتیجه TPHA مثبت باشد، معمولاً یکی از حالتهای زیر مطرح است:
- ابتلا به سیفلیس فعال (در هر مرحله)
- ابتلای قبلی و درمانشده سیفلیس
- باقی ماندن آنتیبادیها پس از درمان موفق
🔹 نکته کلیدی:
برخلاف برخی آزمایشها، TPHA حتی پس از درمان کامل نیز معمولاً تا آخر عمر مثبت باقی میماند.
آیا مقدار یا تیتر TPHA تغییر میکند؟
در اغلب آزمایشگاهها، TPHA بهصورت کیفی گزارش میشود:
- مثبت
- منفی
اما در برخی شرایط، TPHA میتواند بهصورت نیمهکمی یا با شدت واکنش گزارش شود.
با این حال:
- شدت TPHA معیار فعال بودن بیماری نیست
- افزایش یا کاهش ظاهری TPHA ارزش بالینی زیادی برای پیگیری درمان ندارد
TPHA منفی یعنی چه؟
TPHA منفی معمولاً نشان میدهد:
- فرد تاکنون با باکتری سیفلیس تماس نداشته
- یا آزمایش در مراحل بسیار اولیه بیماری انجام شده است
در صورت شک بالینی بالا (مثلاً زخم مشکوک)، پزشک ممکن است تکرار آزمایش یا تستهای دیگر را توصیه کند.
چرا TPHA بعد از درمان منفی نمیشود؟
علت این موضوع این است که:
- TPHA آنتیبادیهای اختصاصی را شناسایی میکند
- این آنتیبادیها پس از درمان هم در خون باقی میمانند
به همین دلیل:
- TPHA برای تشخیص اولیه بسیار مهم است
- اما برای پیگیری پاسخ به درمان مناسب نیست
پس کدام آزمایش برای بررسی درمان استفاده میشود؟
برای بررسی فعالیت بیماری و پاسخ به درمان، پزشکان از تستهای غیرترپونمی استفاده میکنند، مانند:
- VDRL
- RPR
این تستها:
- با درمان موفق کاهش مییابند
- و حتی ممکن است منفی شوند
مثبت کاذب TPHA وجود دارد؟
بر اساس منابع معتبر:
- مثبت کاذب TPHA بسیار نادر است
- نسبت به VDRL/RPR دقت بالاتری دارد
به همین دلیل، TPHA یکی از تستهای تأییدی اصلی سیفلیس محسوب میشود.
جمعبندی
- TPHA نشاندهنده تماس بدن با عامل سیفلیس است
- مثبت شدن آن معمولاً دائمی است
- تغییرات TPHA نشاندهنده شدت یا فعالیت بیماری نیست
- برای پیگیری درمان، VDRL یا RPR کاربرد دارند
- تفسیر نهایی باید همیشه توسط پزشک انجام شود
سؤالات متداول
آیا TPHA مثبت یعنی حتماً سیفلیس فعال دارم؟
خیر، ممکن است عفونت مربوط به گذشته و درمانشده باشد.
آیا میشود TPHA را با دارو منفی کرد؟
خیر، هدف درمان حذف باکتری است، نه منفی شدن TPHA.
آیا TPHA در بارداری اهمیت دارد؟
بله، زیرا نشاندهنده تماس قبلی یا فعلی با سیفلیس است و نیاز به بررسی دقیقتر دارد.
منابع
LabTestsOnline – Syphilis Testing (TPHA)
https://labtestsonline.org/tests/syphilis-tests
Mayo Clinic – Syphilis: Diagnosis & Treatment
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/syphilis/diagnosis-treatment/drc-20351762
No. 2
۰۴/۱۰