بروز دانهها یا بثورات پوستی یکی از مشکلات شایعی است که بسیاری از افراد، بهویژه والدین، با آن مواجه میشوند. گاهی این علائم میتواند نشانه بیماریهای عفونی مانند آبلهمرغان (Chickenpox) یا سرخک (Measles) باشد و در برخی موارد تنها یک حساسیت پوستی (Skin Allergy) است. تشخیص درست اهمیت زیادی دارد، زیرا برخی از این بیماریها مسری هستند و نیاز به مراقبت پزشکی دارند. در این مقاله به بررسی تفاوت آبلهمرغان، سرخک و حساسیت پوستی، علائم آنها و روشهای تشخیصی میپردازیم.
آبلهمرغان چیست؟
آبلهمرغان (Varicella یا Chickenpox) یک بیماری ویروسی بسیار مسری است که توسط ویروس واریسلا زوستر (Varicella-Zoster Virus) ایجاد میشود.
علائم اصلی آبلهمرغان
- تب خفیف تا متوسط
- خستگی و بیحالی
- دانههای قرمز خارشدار که به تاول تبدیل میشوند
- شروع بثورات از صورت و تنه و سپس گسترش به کل بدن
یکی از ویژگیهای مهم آبلهمرغان این است که ضایعات پوستی در مراحل مختلف (قرمز، تاول و دلمه) همزمان دیده میشوند.
آزمایشهای تشخیصی
در بیشتر موارد پزشک با معاینه تشخیص میدهد، اما در صورت نیاز ممکن است آزمایشهای زیر انجام شود:
- PCR ویروس واریسلا زوستر (Varicella Zoster Virus PCR)
- آزمایش آنتیبادی IgM و IgG آبلهمرغان (Varicella IgM / IgG Test)
سرخک چیست؟
سرخک (Measles) یک بیماری ویروسی بسیار مسری است که از طریق سرفه و عطسه منتقل میشود و در کودکان واکسینهنشده بیشتر دیده میشود.
علائم اصلی سرخک
- تب بالا
- سرفه خشک
- آبریزش بینی
- قرمزی چشمها
- لکههای سفید داخل دهان (Koplik spots)
- بثورات قرمز که معمولاً از صورت شروع شده و به بدن گسترش مییابد
برخلاف آبلهمرغان، ضایعات سرخک تاولی نیستند و بیشتر به شکل لکههای قرمز تخت ظاهر میشوند.
آزمایشهای تشخیصی
برای تأیید سرخک ممکن است آزمایشهای زیر انجام شوند:
- آزمایش آنتیبادی سرخک (Measles IgM Antibody Test)
- PCR ویروس سرخک (Measles Virus PCR)
حساسیت پوستی چیست؟
حساسیت پوستی یا آلرژی پوستی واکنش سیستم ایمنی بدن به مواد محرک مانند غذاها، داروها، مواد شوینده یا گرده گیاهان است.
علائم حساسیت پوستی
- خارش شدید
- قرمزی پوست
- کهیر (Urticaria)
- تورم پوست
- بثورات پوستی ناگهانی
برخلاف آبلهمرغان و سرخک، در حساسیت پوستی معمولاً تب یا علائم عفونی شدید وجود ندارد.
آزمایشهای تشخیصی
در مواردی که علت مشخص نباشد، پزشک ممکن است آزمایشهای زیر را درخواست کند:
- آزمایش IgE (Immunoglobulin E Test) برای بررسی واکنش آلرژیک
- آزمایش آلرژی پوستی (Skin Prick Test)
تفاوت آبلهمرغان، سرخک و حساسیت پوستی
مهمترین تفاوت این سه بیماری در نوع بثورات، علائم همراه و علت ایجاد آنها است.
ویژگیهای کلی آنها عبارتاند از:
- بثورات تاولی و خارشدار
- تب خفیف
- ضایعات در مراحل مختلف
سرخک
- تب بالا و علائم تنفسی
- لکههای قرمز گسترده
- شروع بثورات از صورت
حساسیت پوستی
- خارش شدید
- بدون تب شدید
- اغلب پس از تماس با ماده محرک
راههای پیشگیری
برای کاهش خطر ابتلا به این مشکلات میتوان اقدامات زیر را انجام داد:
- واکسیناسیون کامل کودکان (واکسن سرخک و آبلهمرغان)
- رعایت بهداشت فردی
- اجتناب از تماس با افراد مبتلا
- شناسایی و دوری از مواد آلرژیزا
- تقویت سیستم ایمنی با تغذیه سالم
توصیههای تغذیهای و سبک زندگی
در دوران بیماریهای پوستی بهتر است:
- مایعات کافی مصرف شود
- غذاهای سبک و مغذی استفاده شود
- از خاراندن ضایعات پوستی پرهیز شود
- پوست تمیز و خنک نگه داشته شود
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در موارد زیر مراجعه به پزشک ضروری است:
- تب بالا یا طولانیمدت
- بثورات گسترده یا دردناک
- مشکل در تنفس
- بثورات همراه با تورم صورت یا گلو
- بروز علائم در نوزادان یا زنان باردار
سوالات متداول
1. آیا آبلهمرغان و سرخک هر دو مسری هستند؟
بله. هر دو بیماری ویروسی بسیار مسری هستند و از طریق تماس نزدیک یا ترشحات تنفسی منتقل میشوند.
2. آیا حساسیت پوستی میتواند شبیه آبلهمرغان باشد؟
گاهی بثورات آلرژیک ممکن است شبیه دانههای پوستی به نظر برسند، اما معمولاً تاولدار نیستند و تب ایجاد نمیکنند.
3. آیا برای تشخیص این بیماریها همیشه آزمایش لازم است؟
خیر. در بسیاری از موارد پزشک با معاینه بالینی تشخیص میدهد، اما در موارد مشکوک آزمایشهای آزمایشگاهی کمککننده هستند.
جمعبندی
شناخت تفاوت آبلهمرغان، سرخک و حساسیت پوستی برای تشخیص بهموقع و جلوگیری از عوارض بسیار مهم است. آبلهمرغان معمولاً با تاولهای خارشدار ظاهر میشود، سرخک با تب بالا و بثورات قرمز گسترده همراه است و حساسیت پوستی بیشتر با خارش و کهیر دیده میشود. در صورت مشاهده علائم شدید یا طولانیمدت، مراجعه به پزشک و انجام آزمایشهای تشخیصی میتواند به تشخیص دقیق کمک کند.
منابع
No.48
05/03