سقط جنین تجربهای تلخ و نگرانکننده است، اما از نظر پزشکی همه سقطها یکسان نیستند. یکی از مهمترین پرسشها برای بسیاری از زوجها این است که: آیا سقطی که رخ داده یک اتفاق تصادفی بوده یا ریشه ژنتیکی داشته است؟
پاسخ به این سؤال نهتنها از نظر روحی آرامشبخش است، بلکه مسیر پیشگیری و بارداری سالم آینده را نیز مشخص میکند.
سقط تصادفی چیست؟
سقط تصادفی (Random or Sporadic Miscarriage) معمولاً یک رویداد غیرقابل پیشبینی و غیرتکرارشونده است که اغلب در سهماهه اول بارداری رخ میدهد.
ویژگیهای سقط تصادفی:
- معمولاً یکبار اتفاق میافتد
- اغلب ناشی از خطاهای تصادفی در تقسیم سلولی جنین است
- ارتباطی با بیماری یا ژنتیک والدین ندارد
- در بارداریهای بعدی شانس تولد نوزاد سالم بسیار بالاست
، بیش از نیمی از سقطهای اولیه در این گروه قرار میگیرند.
سقط ژنتیکی چیست؟
سقط ژنتیکی زمانی رخ میدهد که یک مشکل پایدار ژنتیکی در جنین یا والدین (مادر یا پدر) وجود داشته باشد که مانع ادامه طبیعی بارداری میشود.
ویژگیهای سقط ژنتیکی:
- معمولاً تکرارشونده است (۲ بار یا بیشتر)
- ممکن است در سنین بارداری مشابه رخ دهد
- اغلب نیازمند بررسیهای تخصصی ژنتیکی است
- بدون تشخیص و مداخله، احتمال تکرار دارد
علل ژنتیکی شایع سقط جنین
مهمترین علل ژنتیکی شامل موارد زیر هستند:
- ناهنجاریهای کروموزومی جنین (مانند تریزومیها)
- جابجاییهای کروموزومی متعادل در والدین
- اختلالات ژنتیکی انعقادی (ترومبوفیلیها)مانند Factor V Leiden و جهش پروترومبین
- اختلالات متابولیک ژنتیکیمانند افزایش هموسیستئین به دلیل نقص متابولیسم فولات
تفاوتهای کلیدی سقط تصادفی و سقط ژنتیکی
برای درک سادهتر، تفاوتها را میتوان اینگونه خلاصه کرد:
- تعداد دفعات:سقط تصادفی → معمولاً یکبارسقط ژنتیکی → اغلب تکرارشونده
- نیاز به بررسی تخصصی:سقط تصادفی → معمولاً نیاز نداردسقط ژنتیکی → بررسی ژنتیکی ضروری است
- ریسک تکرار:سقط تصادفی → پایینسقط ژنتیکی → بالاتر بدون درمان
چگونه نوع سقط تشخیص داده میشود؟
تشخیص تفاوت این دو نوع سقط، ترکیبی از شرح حال، آزمایش و بررسیهای تخصصی است:
روشهای تشخیصی مهم:
- بررسی سابقه تعداد و زمان سقطها
- کاریوتایپ والدین
- بررسی ژنتیکی بافت جنین (در صورت امکان)
- آزمایشهای ترومبوفیلی ژنتیکی
- سنجش هموسیستئین، فولات و ویتامین B12
- ارزیابی هورمونی و ساختار رحم برای رد علل غیرژنتیکی
✅ آزمایشگاههای تخصصی نقش کلیدی در کشف علل پنهان سقطهای ژنتیکی دارند.
اگر سقط ژنتیکی تشخیص داده شود، چه باید کرد؟
تشخیص ژنتیکی به معنای بنبست نیست. در بسیاری از موارد:
- درمان دارویی هدفمند
- مکملهای اختصاصی
- پایش دقیق بارداری
- و در موارد خاص، روشهای کمکباروری
میتوانند شانس بارداری موفق را بهطور قابل توجهی افزایش دهند.
جمعبندی (FAQ کوتاه)
آیا هر سقطی نیاز به بررسی ژنتیکی دارد؟
خیر، معمولاً پس از سقط مکرر یا سقط بدون علت مشخص توصیه میشود.
آیا سقط ژنتیکی قابل پیشگیری است؟
در بسیاری از موارد بله، به شرط تشخیص دقیق و درمان مناسب.
آیا دانستن علت سقط اهمیت دارد؟
بله، چون مسیر بارداری سالم آینده را مشخص میکند.
منابع
-
Mayo Clinic – Miscarriage & Recurrent Pregnancy Loss
-
CDC – Pregnancy Loss
https://www.cdc.gov/pregnancy/your-pregnancy-loss/index.html
No.122
۰۴/۱۱