دیدن واژه «Blast» یا «Blast Cells» در جواب آزمایش خون، برای بسیاری از افراد نگرانکننده است. بلاستها سلولهای نابالغ خونی هستند که بهطور طبیعی باید فقط در مغز استخوان حضور داشته باشند، نه در خون محیطی. بنابراین، مشاهده آنها در آزمایش CBC یا اسمیر خون، یک یافته غیرطبیعی و مهم بالینی محسوب میشود که نیاز به بررسی دقیق دارد.
در این مقاله، بهصورت علمی اما قابلفهم توضیح میدهیم که حضور بلاست در خون به چه معناست، چه عللی دارد، چگونه تشخیص داده میشود و چه زمانی یک هشدار جدی پزشکی است.
بلاست (Blast Cell) چیست؟
بلاستها سلولهای بسیار نابالغی هستند که در مراحل اولیه تولید سلولهای خونی در مغز استخوان شکل میگیرند. این سلولها بهطور طبیعی باید:
- در مغز استخوان بالغ شوند
- سپس به گلبولهای قرمز، سفید یا پلاکت تبدیل شوند
- وارد جریان خون نشوند
✅ بنابراین، وجود بلاست در خون محیطی غیرطبیعی است.
حضور بلاست در آزمایش خون چه مفهومی دارد؟
وجود بلاست در خون معمولاً نشاندهنده یکی از این وضعیتهاست:
- اختلال شدید در عملکرد مغز استخوان
- تکثیر کنترلنشده سلولهای خونی
- ناتوانی مغز استخوان در بلوغ طبیعی سلولها
🔴 هرچقدر درصد بلاست بالاتر باشد، احتمال وجود بیماریهای جدیتر افزایش مییابد.
علل شایع حضور بلاست در خون
بر اساس منابع معتبر پزشکی، مهمترین علل عبارتاند از:
۱. لوسمیها (سرطانهای خون)
- لوسمی حاد میلوئید (AML)
- لوسمی حاد لنفوبلاستیک (ALL)
- لوسمیهای پیشرفته مزمن
۲. سندرمهای میلودیسپلاستیک (MDS)
- تولید سلولهای خونی ناقص و نابالغ
- افزایش بلاستها با خطر تبدیل به لوسمی
۳. نارسایی یا آسیب شدید مغز استخوان
- آنمی آپلاستیک
- شیمیدرمانی یا پرتودرمانی
- تماس با سموم (مانند بنزن)
۴. عفونتها یا استرس شدید خونی (نادر)
در موارد خاص و موقتی، ممکن است تعداد بسیار کمی سلول نابالغ دیده شود، اما بلاست واقعی معمولاً هشداردهنده است.
بلاست چگونه در آزمایش خون شناسایی میشود؟
تشخیص حضور بلاست معمولاً با مراحل زیر انجام میشود:
- CBC با دیفرانسیل (کاهش یا افزایش غیرطبیعی WBC)
- اسمیر خون محیطی (مشاهده مستقیم بلاست)
- فلوسایتومتری
- بیوپسی مغز استخوان (استاندارد طلایی تشخیص)
📌 در بسیاری از موارد، آزمایش خون اولین سرنخ تشخیصی است.
چه علائمی ممکن است همراه با حضور بلاست دیده شود؟
علائم به بیماری زمینهای بستگی دارد، اما شایعترین آنها:
- خستگی شدید و ضعف
- تبهای مکرر یا بیدلیل
- عفونتهای مقاوم
- کبودی یا خونریزی غیرعادی
- رنگپریدگی و تنگی نفس
🔹 نکته مهم: گاهی هیچ علامتی وجود ندارد و بلاست فقط در آزمایش خون دیده میشود.
آیا وجود بلاست همیشه به معنی سرطان است؟
✅ پاسخ کوتاه: در اغلب موارد، بله نگرانکننده است، اما تشخیص قطعی نیست.
- وجود بلاست همیشه نیازمند بررسی تخصصی است
- تشخیص نهایی فقط با آزمایشهای تکمیلی و نظر متخصص خون انجام میشود
سوالات متداول (FAQ)
آیا حتی ۱٪ بلاست هم مهم است؟
بله. حضور هر مقدار بلاست در خون محیطی غیرطبیعی تلقی میشود.
آیا بلاست با گلبول سفید بالا فرق دارد؟
بله. بلاستها سلولهای نابالغ هستند، نه صرفاً افزایش WBC.
آیا تأخیر در پیگیری خطرناک است؟
بله. تشخیص زودهنگام نقش حیاتی در پیشآگهی و درمان دارد.
نتیجه گیری:
حضور بلاست در آزمایش خون یک یافته ساده نیست، بلکه هشدار جدی پزشکی است که باید سریع، دقیق و تخصصی بررسی شود. آزمایش خون اغلب اولین قدم در شناسایی بیماریهای مهم مغز استخوان است و پیگیری بهموقع میتواند نجاتبخش باشد.
منابع :
Mayo Clinic – Leukemia & Blood Cell Disorders
🔗 https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/leukemia/symptoms-causes/syc-20374373
🔗 https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/complete-blood-count/about/pac-20384919
No.62
۰۴/۱۱