نقش کلیدی «هورمون نگهدارنده بارداری» در پیشگیری از سقط و زایمان زودرس
پروژسترون یکی از مهمترین هورمونهای بارداری است که اغلب از آن بهعنوان هورمون نگهدارنده بارداری یاد میشود. این هورمون، بهویژه در هفتههای ابتدایی بارداری، نقشی حیاتی در حفظ جنین و آمادهسازی رحم ایفا میکند. در حالی که در بارداریهای کمخطر معمولاً نیازی به اندازهگیری روتین آن نیست، در بارداریهای پرخطر، پایش سطح پروژسترون میتواند ابزاری ارزشمند برای تصمیمگیری بالینی و پیشگیری از عوارض جدی باشد.
پروژسترون چیست و چرا در بارداری حیاتی است؟
پروژسترون هورمونی است که ابتدا توسط جسم زرد تخمدان و سپس توسط جفت ترشح میشود و وظایف مهمی بر عهده دارد، از جمله:
- حفظ پوشش داخلی رحم (اندومتر) برای لانهگزینی و تداوم بارداری
- کاهش انقباضات رحم و پیشگیری از سقط یا زایمان زودرس
- حمایت از عملکرد جفت و خونرسانی مناسب به جنین
- تعدیل سیستم ایمنی مادر برای جلوگیری از دفع جنین
✅ بدون سطح کافی پروژسترون، بارداری بهویژه در مراحل اولیه، با خطر جدی مواجه میشود.
چه زمانی پایش سطح پروژسترون ضروری است؟
بر اساس منابع معتبر پزشکی، اندازهگیری سطح پروژسترون بیشتر در شرایط پرخطر توصیه میشود، از جمله:
موارد شایع بارداری پرخطر
- سابقه سقط مکرر بهویژه در سهماهه اول
- خونریزی یا دردهای غیرطبیعی در اوایل بارداری
- بارداری حاصل از درمانهای ناباروری یا IVF
- سابقه نقص فاز لوتئال
- شک به عملکرد ناکافی جفت در بارداریهای قبلی
🔹 در این شرایط، پایش پروژسترون میتواند به تشخیص زودهنگام مشکل و شروع بهموقع درمان کمک کند.
آزمایش پروژسترون چگونه انجام میشود؟
پایش سطح پروژسترون معمولاً از طریق آزمایش خون (سرم) انجام میشود.
نکات مهم درباره آزمایش
- تفسیر نتیجه باید حتماً با سن بارداری تطبیق داده شود
- سطح پروژسترون در بارداری بهطور طبیعی افزایش مییابد
- نوسانات روزانه و مصرف داروهای هورمونی میتوانند بر نتیجه اثر بگذارند
✅ به همین دلیل، تفسیر آزمایش باید توسط پزشک و در کنار سایر یافتههای بالینی انجام شود.
پروژسترون پایین چه معنایی دارد؟
سطح پایین پروژسترون میتواند نشاندهنده:
- افزایش خطر سقط زودرس
- احتمال نارسایی جسم زرد یا جفت
- نیاز به درمان حمایتی هورمونی
در این شرایط، پزشک ممکن است پروژسترون مکمل (خوراکی، واژینال یا تزریقی) را تا زمانی که جفت بهطور کامل عملکرد هورمونی را بر عهده بگیرد، تجویز کند.
محدودیتها و نکات مهم پایش پروژسترون
با وجود اهمیت این هورمون، باید به چند نکته توجه داشت:
- غربالگری روتین پروژسترون برای همه زنان باردار توصیه نمیشود
- یک عدد بهتنهایی معیار قطعی تصمیمگیری نیست
- نتیجه آزمایش باید در بستر کامل بالینی تفسیر شود
🔹 به همین دلیل، پایش پروژسترون بیشتر یک ابزار هدفمند در بارداریهای پرخطر محسوب میشود.
نقش آزمایشگاه در پایش دقیق پروژسترون
- اندازهگیری صحیح پروژسترون نیازمند روشهای استاندارد و کنترل کیفی دقیق است
- گزارش دقیق آزمایش، پایه تصمیمگیری درمانی ایمن برای مادر و جنین است
- همکاری نزدیک بین آزمایشگاه و پزشک، احتمال خطای تشخیصی را کاهش میدهد
پرسشهای پرتکرار
آیا همه زنان باردار باید آزمایش پروژسترون بدهند؟
خیر، این آزمایش بیشتر برای بارداریهای پرخطر یا با سابقه سقط توصیه میشود.
آیا پروژسترون پایین همیشه منجر به سقط میشود؟
خیر، اما یک عامل خطر مهم است و نیاز به بررسی و درمان دارد.
آیا مصرف پروژسترون در بارداری ایمن است؟
بله، در صورت تجویز پزشک، درمان حمایتی با پروژسترون ایمن و مؤثر در نظر گرفته میشود.
منابع
- مایو کلینیک – هورمونها و بارداریhttps://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/pregnancy-week-by-week
- LabTestsOnline – Progesterone Testhttps://labtestsonline.org/tests/progesterone
No.107
۰۴/۱۱