پس از برخی عفونتها، بهویژه عفونتهای گلو و پوست، بعضی افراد دچار علائمی میشوند که ارتباط مستقیمی با خود عفونت فعال ندارد، بلکه ناشی از واکنش سیستم ایمنی بدن است. در این شرایط، پزشکان از آزمایشی به نام ASO (آنتیاسترپتولیزین O) کمک میگیرند.
این تست میتواند نقش مهمی در تشخیص واسکولیتها و عوارض پوستی پسعفونی داشته باشد؛ بهویژه زمانی که علائم پوستی، مفصلی یا کلیوی بدون علت واضح ظاهر میشوند.
تست ASO چیست و چه چیزی را نشان میدهد؟
تست ASO میزان آنتیبادی تولیدشده علیه سم استرپتولیزین O را اندازهگیری میکند. این سم توسط باکتری استرپتوکوک گروه A تولید میشود.
نکات کلیدی درباره ASO:
- ASO نشاندهنده عفونت فعال نیست
- بالا بودن آن معمولاً به معنی عفونت اخیر (طی چند هفته گذشته) است
- در تشخیص عوارض ایمنی پس از عفونت کاربرد دارد
ارتباط ASO با واسکولیتها
واسکولیتها گروهی از بیماریها هستند که در آنها التهاب دیواره رگهای خونی رخ میدهد. برخی واسکولیتها، بهویژه در کودکان و نوجوانان، میتوانند پس از عفونت استرپتوکوکی ایجاد شوند.
واسکولیتهای مرتبط با ASO بالا
- پورپورای هنوخ–شونلاین (IgA Vasculitis)
- واسکولیتهای کوچکعروقی پسعفونی
- واسکولیتهای پوستی با تظاهرات محدود به پوست
در این موارد، ASO بالا به پزشک کمک میکند تا منشأ عفونی–ایمنی بیماری را شناسایی کند.
عوارض پوستی شایع پس از عفونت استرپتوکوکی
برخی تظاهرات پوستی میتوانند هفتهها پس از گلودرد یا عفونت پوستی ظاهر شوند:
- پورپورا (لکههای بنفش یا قرمز غیرقابل محو)
- بثورات دردناک یا حساس به لمس
- ندولهای پوستی
- التهاب عروق سطحی پوست
در این شرایط، ASO بالا میتواند مؤید ارتباط این ضایعات با عفونت قبلی باشد.
چه زمانی پزشک تست ASO را درخواست میکند؟
بر اساس CDC و MedlinePlus، تست ASO معمولاً زمانی درخواست میشود که:
- علائم واسکولیت یا بثورات پوستی بدون علت مشخص وجود دارد
- سابقه اخیر گلودرد، تب یا عفونت پوستی گزارش شود
- شک به عوارضی مانند:
- تب روماتیسمی
- گلومرولونفریت پساسترپتوکوکی
- واسکولیتهای ایمنی
✅ ASO بهتنهایی تشخیص قطعی نمیدهد، اما قطعه مهمی از پازل تشخیصی است.
تفسیر نتیجه ASO؛ بالا بودن یعنی چه؟
- ASO بالا: تماس اخیر بدن با استرپتوکوک گروه A
- ASO طبیعی: احتمال کمتر عفونت استرپتوکوکی اخیر (اما رد کامل نمیکند)
🔹 گاهی پزشک تکرار ASO یا انجام تستهای مکمل مانند ESR، CRP، C3 و IgA را توصیه میکند.
نقش آزمایشگاه در تشخیص دقیق
آزمایشگاههای تشخیصی با انجام صحیح تست ASO و کنترل کیفیت نمونهگیری:
- به تشخیص افتراقی واسکولیتها کمک میکنند
- از درمانهای غیرضروری جلوگیری میشود
- امکان پیگیری روند کاهش آنتیبادی فراهم میشود
LabTestsOnline تأکید میکند که تفسیر ASO باید همیشه در کنار علائم بالینی انجام شود.
جمعبندی و پرسشهای پرتکرار
آیا ASO بالا یعنی هنوز عفونت دارم؟
خیر، ASO نشاندهنده عفونت فعال نیست، بلکه تماس اخیر بدن با باکتری را نشان میدهد.
آیا همه واسکولیتها ASO بالا دارند؟
خیر، فقط برخی واسکولیتهای پسعفونی با ASO بالا همراه هستند.
آیا ASO بالا نیاز به آنتیبیوتیک دارد؟
در صورت نبود عفونت فعال، معمولاً درمان بر اساس عارضه ایمنی (مثلاً واسکولیت) انجام میشود، نه خود ASO.
آیا کودکان بیشتر در معرض هستند؟
بله، واسکولیتهای پساسترپتوکوکی و پورپورای هنوخ–شونلاین در کودکان شایعترند.
منابع
-
کلینیک کلیولند – واسکولیتهای پوستی
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15635-vasculitis
-
CDC – عفونتهای استرپتوکوکی و عوارض
No.1
۰۴/۱۲
