دیدن افزایش برخی مارکرهای آزمایشگاهی مثل LDH یا Beta‑۲ Microglobulin (بتا‑۲ میکروگلوبولین) اغلب باعث نگرانی بیماران میشود، چون این شاخصها بهطور شایع با سرطانها شناخته میشوند. اما واقعیت مهم و اطمینانبخش این است که بالا بودن LDH یا Beta‑۲ Microglobulin همیشه به معنی سرطان نیست و در بسیاری از شرایط خوشخیم، التهابی یا متابولیک نیز افزایش مییابند.
در این مقاله بهصورت علمی، ساده و کاربردی توضیح میدهیم:
- LDH چیست و چرا بدون سرطان بالا میرود
- Beta‑۲ Microglobulin در چه بیماریهایی افزایش مییابد
- چگونه این نتایج باید بهدرستی تفسیر شوند
LDH چیست و چرا اهمیت دارد؟
LDH (لاکتات دهیدروژناز) آنزیمی است که در تقریباً تمام سلولهای بدن وجود دارد و در تولید انرژی نقش دارد.
هر زمان که سلولها آسیب ببینند یا تخریب شوند، LDH وارد خون میشود.
✅ بنابراین LDH یک نشانگر غیر اختصاصی آسیب بافتی است، نه یک مارکر اختصاصی سرطان.
علل شایع LDH بالا بدون سرطان
۱. بیماریهای کبدی
- هپاتیت ویروسی
- کبد چرب
- آسیب دارویی کبد
- سیروز
⬅️ تخریب سلولهای کبدی باعث افزایش LDH میشود.
۲. بیماریهای خونی
- کمخونی همولیتیک
- کمخونی شدید
- تخریب گلبولهای قرمز
⬅️ LDH در همولیز بهطور قابلتوجهی بالا میرود.
۳. بیماریهای عضلانی و آسیب فیزیکی
- ورزش سنگین
- آسیب یا ضربه عضلانی
- میوزیت (التهاب عضله)
- تشنج
⬅️ آسیب سلولهای عضلانی LDH را افزایش میدهد.
۴. بیماریهای قلبی و ریوی
- سکته قلبی
- آمبولی ریه
- نارسایی قلبی شدید
⬅️ کاهش اکسیژنرسانی به بافتها باعث آزاد شدن LDH میشود.
۵. عفونتها و التهاب
- عفونتهای شدید باکتریایی یا ویروسی
- سپسیس
- بیماریهای التهابی سیستمیک
⬅️ LDH در التهاب فعال افزایش مییابد.
۶. علل آزمایشگاهی
- همولیز نمونه خون
- تأخیر در انتقال نمونه
- نگهداری نامناسب نمونه
گاهی LDH بالا کاملاً کاذب است.
Beta‑۲ Microglobulin چیست؟
Beta‑۲ Microglobulin (B2M) پروتئینی است که روی سطح بسیاری از سلولها، بهویژه سلولهای سیستم ایمنی، وجود دارد و از طریق کلیهها دفع میشود.
✅ افزایش B2M نشاندهنده:
- فعال شدن سیستم ایمنی
- یا اختلال در عملکرد کلیه
است، نه الزاماً سرطان.
Beta‑۲ Microglobulin در چه شرایطی افزایش مییابد؟
۱. بیماریهای کلیوی
- نارسایی مزمن کلیه
- کاهش GFR
- آسیب توبولی کلیه
چون B2M از کلیه دفع میشود، اختلال کلیوی باعث افزایش آن میشود.
۲. بیماریهای التهابی و خودایمنی
- لوپوس
- آرتریت روماتوئید
- بیماریهای التهابی مزمن
فعال شدن سیستم ایمنی سطح B2M را بالا میبرد.
۳. عفونتها
- عفونتهای ویروسی مزمن
- HIV
- عفونتهای شدید سیستمیک
۴. پیوند اعضا
- رد پیوند
- پایش فعالیت سیستم ایمنی پس از پیوند
۵. افزایش سن و التهاب مزمن
- در سالمندان، افزایش خفیف B2M میتواند بدون بیماری بدخیم دیده شود.
تفاوت مهم LDH و Beta‑۲ Microglobulin با مارکرهای اختصاصی سرطان
- LDH و B2M غیر اختصاصی هستند
- بهتنهایی برای تشخیص سرطان کافی نیستند
- باید همراه با:
- علائم بالینی
- تصویربرداری
- آزمایشهای اختصاصیتر
تفسیر شوند
چه زمانی LDH یا B2M نگرانکنندهتر است؟
- افزایش بسیار بالا و پایدار
- همراهی با کاهش وزن، تب طولانی، تعریق شبانه
- وجود یافتههای غیرطبیعی در CBC یا تصویربرداری
در غیر این صورت، علل غیرسرطانی بسیار شایعترند.
سؤالات متداول (FAQ)
آیا LDH بالا یعنی حتماً سرطان دارم؟
خیر. LDH در بسیاری از بیماریهای خوشخیم بالا میرود.
Beta‑۲ Microglobulin بالا همیشه خطرناک است؟
خیر. در بیماریهای کلیوی و التهابی بسیار شایع است.
آیا ممکن است هر دو بالا باشند ولی سرطان نباشد؟
بله، مثلاً در عفونت شدید یا بیماریهای خودایمنی.
آیا باید آزمایش تکرار شود؟
در بسیاری موارد بله، بهخصوص اگر عامل موقتی وجود داشته باشد.
منابع :
LabTestsOnline – LDH
بررسی علل شایع افزایش LDH شامل همولیز، بیماریهای کبدی، عضلانی و عفونتها
Cleveland Clinic – LDH Test
توضیح کاربرد بالینی LDH و ارتباط آن با آسیب بافتی و التهاب
No. 4
۰۴/۱۱
