برخی ضایعات پوستی، بهویژه زمانی که غیرمعمول، منتشر، عودکننده یا مقاوم به درمانهای رایج هستند، میتوانند نشانهای از یک بیماری سیستمیک پنهان باشند. یکی از این بیماریها سیفلیس است؛ عفونتی که بهدلیل تظاهرات پوستی متنوع، به آن لقب «بیماری هزارچهره» دادهاند.
در چنین شرایطی، آزمایشهای VDRL و RPR ابزارهای تشخیصی مهمی هستند که به پزشک کمک میکنند منشأ ضایعات پوستی را بهدرستی شناسایی کند.
آزمایش VDRL و RPR چیستند؟
هر دو تست VDRL و RPR جزو آزمایشهای غیرترپونمایی برای غربالگری سیفلیس هستند. این آزمایشها بهطور مستقیم باکتری را شناسایی نمیکنند، بلکه آنتیبادیهای تولیدشده در پاسخ به عفونت را اندازهگیری میکنند.
ویژگیهای مشترک VDRL و RPR
- مناسب برای غربالگری اولیه
- امکان پیگیری پاسخ به درمان
- انجام ساده و در دسترس
- مثبت شدن در مراحل فعال بیماری
✅ این تستها معمولاً اولین قدم در بررسی سیفلیس هستند.
چرا سیفلیس باعث ضایعات پوستی میشود؟
سیفلیس یک عفونت باکتریایی سیستمیک است که میتواند پوست، مخاط، سیستم عصبی و اندامهای داخلی را درگیر کند. طبق Mayo Clinic و Cleveland Clinic، مرحله دوم سیفلیس بیشترین تظاهرات پوستی را دارد.
ضایعات پوستی شایع که VDRL و RPR را ضروری میکنند
پزشکان در مواجهه با ضایعات زیر، اغلب درخواست VDRL یا RPR میدهند:
- بثورات منتشر بدون خارش (بهویژه کف دست و پا)
- لکهها یا پلاکهای قرمز ـ قهوهای
- زخمهای پوستی بدون درد
- ضایعات مخاطی دهان یا ناحیه تناسلی
- ریزش مو بهصورت تکهای (moth‑eaten alopecia)
- پورپورا یا واسکولیت پوستی با علت نامشخص
🔹 نکته مهم: بسیاری از این ضایعات با بیماریهای پوستی دیگر اشتباه گرفته میشوند.
چه زمانی انجام VDRL یا RPR توصیه میشود؟
این آزمایشها در شرایط زیر اهمیت ویژه دارند:
- ضایعات پوستی غیرمعمول یا مقاوم به درمان
- واسکولیت پوستی یا بثورات منتشر
- ضایعات پوستی همراه با علائم عمومی (تب، ضعف، کاهش وزن)
- سابقه تماس جنسی پرخطر
- بارداری (بهمنظور پیشگیری از سیفلیس مادرزادی)
- بررسی افتراقی ضایعات پوستی با علت نامشخص
تفاوت VDRL و RPR چیست؟
-
RPR:
- رایجتر در غربالگری
- انجام سادهتر
- مناسب برای پیگیری درمان
-
VDRL:
- در برخی شرایط خاص (مانند بررسی مایع مغزینخاعی) کاربرد دارد
- حساس در مراحل فعال بیماری
✅ در صورت مثبت شدن، تستهای تأییدی ترپونمایی درخواست میشوند.
نقش آزمایشگاه در تشخیص صحیح
آزمایشگاههای تشخیص طبی با انجام دقیق و تفسیر صحیح VDRL و RPR:
- از تشخیصهای اشتباه پوستی جلوگیری میکنند
- مسیر درمان هدفمند را مشخص میسازند
- امکان پیگیری اثربخشی درمان را فراهم میکنند
LabTestsOnline تأکید میکند که تفسیر این تستها باید در کنار علائم بالینی و آزمایشهای تکمیلی انجام شود.
پرسشهای پرتکرار
آیا هر ضایعه پوستی نیاز به VDRL یا RPR دارد؟
خیر، اما ضایعات غیرمعمول، منتشر یا مقاوم به درمان باید بررسی شوند.
آیا مثبت بودن VDRL یا RPR به معنی سیفلیس قطعی است؟
خیر، نیاز به آزمایشهای تأییدی دارد.
آیا بعد از درمان، این تستها منفی میشوند؟
معمولاً تیتر آنتیبادی کاهش مییابد و برای پیگیری درمان استفاده میشود.
آیا این آزمایشها فقط برای بیماریهای مقاربتی هستند؟
کاربرد اصلی آنها سیفلیس است، اما در بررسی ضایعات پوستی سیستمیک نیز نقش مهمی دارند.
منابع
-
Mayo Clinic – سیفلیس و تظاهرات پوستی
-
Cleveland Clinic – بثورات و سیفلیس
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/4622-syphilis
No.4
۰۴/۱۲
