شاید برایتان تعجبآور باشد، اما واکسن زدن در دوران بارداری نهتنها خطرناک نیست، بلکه یکی از مهمترین و علمیترین اقدامات برای حفظ سلامت مادر و جنین است. بسیاری از باورهای غلط باعث شده برخی مادران از واکسیناسیون بترسند، در حالی که شواهد معتبر پزشکی نشان میدهد واکسنهای مجاز در بارداری میتوانند جان مادر و نوزاد را نجات دهند.
در این مطلب، با زبانی ساده و آرامشبخش توضیح میدهیم کدام واکسنها در بارداری ضروری، کدام ممنوع و بهترین زمان تزریق هرکدام چه زمانی است.
چرا واکسیناسیون در بارداری اهمیت دارد؟
در دوران بارداری، سیستم ایمنی بدن مادر بهطور طبیعی تغییر میکند. این تغییر باعث میشود مادر باردار در برابر برخی عفونتها آسیبپذیرتر باشد و ابتلا به بیماریهای عفونی، عوارض جدیتری ایجاد کند.
فواید اصلی واکسیناسیون در بارداری:
- محافظت از مادر در برابر بیماریهای شدید و بستری شدن
- انتقال آنتیبادی از طریق جفت به جنین
- محافظت از نوزاد در ماههای اول تولد (قبل از شروع واکسیناسیون نوزادی)
- کاهش خطر زایمان زودرس، سقط و عوارض بارداری
- کاهش مرگومیر مادر و نوزاد
واکسنهای مجاز و توصیهشده در بارداری
۱. واکسن آنفلوانزا
- چرا مهم است؟ آنفلوانزا در بارداری میتواند باعث ذاتالریه، بستری در آیسییو و زایمان زودرس شود.
- زمان تزریق: در هر ماه از بارداری، بهویژه در فصل پاییز و زمستان
- نکته مهم: فقط واکسن تزریقی آنفلوانزا مجاز است؛ اسپری بینی ممنوع است.
- ایمنی: کاملاً بیخطر برای مادر و جنین
۲. واکسن کزاز، دیفتری و سیاهسرفه (Tdap)
- چرا ضروری است؟ سیاهسرفه برای نوزادان زیر ۶ ماه میتواند کشنده باشد.
- زمان تزریق: بهترین زمان، هفتههای ۲۷ تا ۳۶ بارداری
- نکته مهم: حتی اگر در بارداری قبلی این واکسن را زدهاید، در هر بارداری باید تکرار شود.
۳. واکسن کووید-۱۹
- چرا توصیه میشود؟ ابتلا به کرونا در بارداری خطر بستری، زایمان زودرس و عوارض شدید را افزایش میدهد.
- زمان تزریق: در تمام ماههای بارداری قابل تزریق است.
- ایمنی: واکسنهای غیرزنده و تأییدشده، در بارداری بیخطر هستند.
۴. واکسن هپاتیت B
- چه کسانی نیاز دارند؟ مادرانی که قبلاً واکسینه نشدهاند یا در معرض خطر هستند.
- زمان تزریق: در هر مرحله از بارداری
- ایمنی: واکسن کشتهشده و بیخطر برای جنین
واکسنهای ممنوع در بارداری؛ این موارد را تزریق نکنید
برخی واکسنها حاوی ویروس زنده ضعیفشده هستند و در دوران بارداری ممنوع محسوب میشوند:
- واکسن سرخک، اوریون و سرخجه (MMR)
- واکسن آبله مرغان (واریسلا)
- واکسن زنده آنفلوانزا (اسپری بینی)
- واکسن بثژ (سل)
- واکسن خوراکی فلج اطفال
نکته مهم: اگر قصد بارداری دارید، این واکسنها باید حداقل یک ماه قبل از بارداری تزریق شوند.
زمانبندی واکسیناسیون در بارداری
- آنفلوانزا: هر ماه از بارداری (در فصل مربوطه)
- Tdap: هفته ۲۷ تا ۳۶
- کووید-۱۹: در تمام دوران بارداری
- هپاتیت B: در صورت نیاز، در هر زمان
- MMR و آبله مرغان: فقط قبل از بارداری یا بعد از زایمان
اگر قبل از بارداری واکسن نزده باشم چه کار کنم؟
- واکسنهای مجاز مانند آنفلوانزا، Tdap و هپاتیت B را میتوان در بارداری تزریق کرد.
- واکسنهای ممنوع مانند سرخجه و آبله مرغان باید بعد از زایمان تزریق شوند.
- در صورت تماس با فرد مبتلا به بیماریهای خطرناک، حتماً سریعاً به پزشک اطلاع دهید.
پرسشهای رایج مادران باردار
آیا واکسن به جنین آسیب میزند؟
خیر. واکسنهای مجاز در بارداری زنده نیستند و فقط باعث تولید آنتیبادی میشوند که حتی برای جنین مفید است.
آیا تب بعد از واکسن خطرناک است؟
تب خفیف طبیعی است و معمولاً با استامینوفن کنترل میشود. در صورت تب بالا، باید با پزشک تماس بگیرید.
اگر واکسن نزنم چه میشود؟
خطر ابتلا به بیماریهای عفونی شدید، هم برای مادر و هم برای جنین، بسیار بیشتر از عوارض احتمالی واکسن است.
جمعبندی؛ واکسن یعنی آرامش و ایمنی
واکسیناسیون در بارداری یک انتخاب آگاهانه و علمی است، نه یک ریسک. با تزریق واکسنهای توصیهشده، شما هم از خودتان محافظت میکنید و هم سپری ایمنی برای نوزادتان میسازید که تا ماهها پس از تولد همراه او خواهد بود.
اگر درباره واکسن خاصی تردید دارید، با پزشک یا ماما مشورت کنید؛ اما به یاد داشته باشید:
نزدن واکسنهای مجاز، میتواند بسیار خطرناکتر از تزریق آنها باشد.
No.65
۰۴/۱۱