جفت، قلب تپنده بارداری است؛ ارگانی موقتی اما حیاتی که اکسیژن، مواد غذایی و پیامهای حیاتی رشد را به جنین میرساند. بسیاری از عوارض جدی بارداری، از جمله پرهاکلامپسی و اختلال رشد جنین، زمانی آغاز میشوند که عملکرد جفت مختل شده است؛ اغلب هفتهها قبل از بروز علائم بالینی.
در این میان، پروتئین جفتی ۱۳ (PP13) بهعنوان یکی از شاخصهای نوین آزمایشگاهی، توجه پژوهشگران و پزشکان را به خود جلب کرده است؛ زیرا میتواند اختلال عملکرد جفت را در مراحل بسیار ابتدایی بارداری شناسایی کند.
PP13 چیست و چه نقشی در بارداری دارد؟
PP13 پروتئینی است که توسط سلولهای جفت در اوایل بارداری ترشح میشود و در فرآیندهای زیر نقش کلیدی دارد:
- لانهگزینی صحیح جفت در دیواره رحم
- تنظیم تعامل سیستم ایمنی مادر با جفت
- کمک به رشد طبیعی عروق جفت
🔹 سطح طبیعی PP13 نشاندهنده شکلگیری مناسب جفت و خونرسانی سالم به جنین است.
چرا PP13 یک شاخص زودهنگام محسوب میشود؟
بر اساس مطالعات بالینی:
- کاهش PP13 میتواند در سهماهه اول بارداری دیده شود
- این کاهش با افزایش خطر پرهاکلامپسی زودرس و IUGR مرتبط است
- تغییرات PP13 اغلب قبل از افزایش فشار خون یا علائم بالینی رخ میدهد
✅ به همین دلیل، PP13 بهعنوان یک نشانگر پیشبینیکننده و نه صرفاً تشخیصی مطرح است.
ارتباط PP13 با پرهاکلامپسی
پرهاکلامپسی نتیجه مستقیم اختلال در عروق جفت است. تحقیقات نشان میدهد:
- سطح پایین PP13 → اختلال در تکامل عروق جفت
- افزایش ریسک پرهاکلامپسی، بهویژه نوع زودرس و شدید
- احتمال بیشتر زایمان زودرس و عوارض جنینی
🔹 PP13 میتواند در کنار سایر مارکرها، به ارزیابی دقیقتر خطر پرهاکلامپسی کمک کند.
PP13 در چه افرادی بیشترین کاربرد را دارد؟
ارزیابی PP13 بهویژه برای گروههای زیر ارزشمند است:
- زنان با سابقه پرهاکلامپسی در بارداری قبلی
- بارداریهای پرخطر
- فشار خون مزمن یا دیابت
- بارداری چندقلویی
- سابقه اختلال رشد جنین یا سقطهای مکرر
آیا PP13 جایگزین سایر آزمایشهاست؟
خیر. PP13:
- یک ابزار مکمل در کنار سونوگرافی داپلر و مارکرهای آنژیوژنیک است
- بهتنهایی تشخیص قطعی نمیدهد
- اما نقش مهمی در طبقهبندی ریسک و پایش هدفمند بارداری دارد
✅ استفاده ترکیبی از مارکرهای جفتی، دقت پیشبینی عوارض بارداری را بهطور چشمگیری افزایش میدهد.
نقش آزمایشگاه در شناسایی زودهنگام اختلال جفت
- انجام تست PP13 با روشهای استاندارد
- کنترل کیفیت و تفسیر دقیق نتایج
- ارائه اطلاعات قابل اعتماد برای تصمیمگیری پزشک
🔹 در این سطح، آزمایشگاه نقش پیشگیرانه و آیندهنگر در سلامت مادر و جنین ایفا میکند.
جمعبندی و پرسشهای پرتکرار
آیا PP13 برای همه زنان باردار لازم است؟
معمولاً برای بارداریهای پرخطر یا زنان با سابقه عوارض توصیه میشود.
آیا PP13 میتواند از پرهاکلامپسی جلوگیری کند؟
خود آزمایش درمان نیست، اما تشخیص زودهنگام امکان مراقبت و پیشگیری مؤثر را فراهم میکند.
آیا PP13 در اوایل بارداری قابل اندازهگیری است؟
بله، یکی از مزایای اصلی PP13 قابلیت ارزیابی در سهماهه اول است.
منابع
No.117
۰۴/۱۱