سیتومگالوویروس یا CMV یکی از ویروسهای شایع خانواده هرپس است. بسیاری از افراد در طول زندگی به این ویروس مبتلا میشوند، اما معمولاً علامت قابلتوجهی ندارند. پس از عفونت، CMV میتواند بهصورت نهفته در بدن باقی بماند و در برخی شرایط دوباره فعال شود یا فرد با سویه دیگری از ویروس مجدداً آلوده شود.
اهمیت CMV برای همه افراد یکسان نیست. این عفونت در زنان باردار، جنین و نوزادان، افراد دارای نقص ایمنی و گیرندگان پیوند اهمیت بیشتری دارد. بااینحال، آزمایش CMV برای همه زوجین یا تمام زنان باردار بهصورت روتین توصیه نمیشود و باید بر اساس شرایط بالینی درخواست و تفسیر شود.
CMV چگونه منتقل میشود؟
CMV از طریق تماس با مایعات بدن فرد آلوده منتقل میشود. مهمترین راههای انتقال عبارتاند از:
- تماس با بزاق و ادرار کودکان خردسال
- تماس جنسی
- خون و فرآوردههای خونی
- پیوند عضو
- شیر مادر
- انتقال از مادر به جنین در دوران بارداری
شستوشوی دستها پس از تعویض پوشک و پرهیز از استفاده مشترک از قاشق، لیوان، غذا و پستانک کودک میتواند خطر انتقال را کاهش دهد.
آزمایش CMV IgG چیست؟
آنتیبادی CMV IgG معمولاً نشاندهنده تماس قبلی بدن با ویروس است. مثبت بودن IgG بهتنهایی زمان عفونت را مشخص نمیکند و نمیتواند با قطعیت نشان دهد عفونت فعال وجود دارد.
IgG مثبت، IgM منفی
این الگو معمولاً با تماس قبلی با CMV سازگار است و اغلب به نفع عفونت اولیه اخیر نیست. بااینحال، نتیجه باید در کنار سابقه پزشکی و وضعیت فرد تفسیر شود.
IgG منفی، IgM منفی
این حالت معمولاً نشان میدهد شواهدی از تماس قبلی یا عفونت اخیر وجود ندارد. چنین فردی از نظر سرولوژیک مستعد ابتلا به عفونت اولیه است.
آزمایش CMV IgM چه مفهومی دارد؟
CMV IgM ممکن است در عفونت اولیه یا اخیر مثبت شود، اما مثبت بودن آن بهتنهایی تشخیص قطعی عفونت اولیه یا فعال نیست. IgM میتواند برای مدتی پس از عفونت باقی بماند و در برخی موارد بهدلیل واکنش متقاطع با آنتیبادیهای دیگر، مثبت کاذب باشد.
بر اساس اطلاعات ACOG، بخش قابلتوجهی از نتایج مثبت IgM ممکن است مثبت کاذب باشند. بنابراین، نتیجه IgM مثبت باید با بررسیهای تکمیلی مانند موارد زیر ارزیابی شود:
- CMV IgG
- آزمون IgG avidity
- تکرار آزمایش در فاصله مناسب
- علائم و زمان احتمالی تماس
- نظر متخصص زنان یا عفونی
IgM مثبت، با یا بدون IgG
این الگو میتواند احتمال عفونت اخیر را مطرح کند، اما برای نتیجهگیری درباره عفونت اولیه، عفونت مجدد یا خطر جنینی کافی نیست. در بارداری، تفسیر نادرست IgM ممکن است موجب نگرانی یا تصمیمگیری غیرضروری شود.
CMV در بارداری
عفونت اولیه مادر در دوران بارداری میتواند به جنین منتقل شود و باعث CMV مادرزادی شود. برخی نوزادان هنگام تولد بدون علامت هستند، اما ممکن است بعدها دچار مشکلاتی مانند کاهش شنوایی یا اختلالات تکاملی شوند.
بر اساس ACOG، غربالگری روتین سرولوژی CMV برای همه زنان باردار توصیه نمیشود؛ زیرا IgM قدرت کافی برای افتراق عفونت اولیه از عفونت عودکننده ندارد و احتمال مثبت کاذب نیز وجود دارد. اگر در سونوگرافی یافتههای مشکوک دیده شود یا احتمال عفونت اولیه مطرح باشد، پزشک بررسیهای تخصصیتری را انجام میدهد.
علائم احتمالی CMV
بیشتر افراد سالم بدون علامت هستند. در صورت بروز علائم، موارد زیر ممکن است دیده شود:
- تب
- خستگی
- گلودرد
- درد عضلانی
- تورم غدد لنفاوی
- افزایش آنزیمهای کبدی
در افراد دارای نقص ایمنی، عفونت CMV میتواند چشم، ریه، کبد، دستگاه گوارش یا سیستم عصبی را درگیر کند.
چه زمانی آزمایش CMV اهمیت بیشتری دارد؟
پزشک ممکن است آزمایش را در شرایط زیر درخواست کند:
- شک به عفونت اخیر
- بارداری همراه با علائم یا یافتههای مشکوک
- نقص ایمنی
- دریافت یا اهدای عضو
- بررسی عفونت مادرزادی در نوزاد
- وجود یافتههای غیرطبیعی در سونوگرافی جنین
جمعبندی
آزمایشهای CMV IgG و IgM میتوانند به بررسی سابقه تماس با ویروس و احتمال عفونت اخیر کمک کنند، اما هیچکدام نباید بدون توجه به شرایط بالینی تفسیر شوند. IgG مثبت معمولاً نشانه تماس قبلی است و IgM مثبت بهتنهایی عفونت اولیه یا فعال را ثابت نمیکند. در بارداری، نتیجه مثبت IgM باید با بررسیهایی مانند IgG avidity و نظر پزشک ارزیابی شود.
این مطلب جایگزین تشخیص، تفسیر آزمایش یا درمان توسط پزشک نیست. در صورت بارداری یا داشتن نقص ایمنی، نتیجه آزمایش CMV را با پزشک متخصص در میان بگذارید.
پرسشهای متداول
IgG مثبت CMV یعنی چه؟
معمولاً نشاندهنده تماس قبلی با CMV است، اما زمان عفونت را مشخص نمیکند.
آیا IgM مثبت همیشه به معنی عفونت فعال است؟
خیر. IgM ممکن است مثبت کاذب باشد یا پس از عفونت مدتی باقی بماند.
آیا همه زوجین باید آزمایش CMV بدهند؟
خیر. این آزمایش برای همه افراد روتین نیست و باید بر اساس شرایط بالینی درخواست شود.
IgG avidity برای چه انجام میشود؟
این آزمایش به ارزیابی زمان احتمالی عفونت اولیه کمک میکند و معمولاً در کنار IgM و IgG تفسیر میشود.
منابع معتبر
- No.57
- 05/05