آلرژی فصلی یکی از شایعترین علتهای عطسه، آبریزش بینی، خارش چشم و گرفتگی بینی است. خیلی از افراد وقتی این علائم را دارند، میپرسند: آیا آلرژی فصلی در آزمایش خون نشان داده میشود؟ پاسخ کوتاه این است: بله، در بسیاری از موارد آزمایش خون میتواند به شناسایی آلرژی کمک کند، اما نوع آلرژی و شدت آن را باید در کنار علائم بالینی تفسیر کرد.
آلرژی فصلی چیست؟
آلرژی فصلی یا Seasonal Allergic Rhinitis واکنش سیستم ایمنی بدن به موادی مثل گرده گیاهان، درختان، چمنها و کپکهای فصلی است. در این حالت بدن این مواد را بهاشتباه خطرناک تشخیص میدهد و مادهای به نام آنتیبادی IgE تولید میکند. همین پاسخ ایمنی باعث بروز علائم آلرژی میشود.
آیا آلرژی فصلی در آزمایش خون نشان داده میشود؟
بله، اما نه هر آزمایش خونی. مهمترین آزمایش برای بررسی آلرژی، آزمایش IgE اختصاصی خون (Specific IgE / sIgE) است. این تست نشان میدهد بدن شما نسبت به یک آلرژن مشخص، مثل گرده درخت، گرده چمن یا کپک، آنتیبادی IgE ساخته یا نه.
چه نوع آلرژیهایی در آزمایش خون قابل بررسی هستند؟
آزمایش خون آلرژی معمولاً میتواند موارد زیر را بررسی کند:
- آلرژی به گردهها، مانند درخت، چمن، علفهای هرز,
- آلرژی به کپکها,
- آلرژی به مایت یا گرد و غبار,
- آلرژی به حیوانات خانگی,
- آلرژی غذایی، مثل شیر، تخممرغ، بادامزمینی، ماهی و صدف,
- آلرژی دارویی در بعضی شرایط خاص.
کدام آزمایشها برای آلرژی استفاده میشوند؟
1) آزمایش IgE اختصاصی خون
این آزمایش رایجترین تست خونی برای آلرژی است. اگر نتیجه برای یک آلرژن خاص بالا باشد، یعنی بدن به آن ماده حساس شده است.
اما نکته مهم این است که مثبت بودن تست همیشه به معنی بیماری فعال یا شدید نیست. گاهی فرد IgE مثبت دارد ولی علائم بالینی واضح ندارد.
2) آزمایش IgE تام (Total IgE)
این تست مقدار کلی IgE را در خون اندازه میگیرد. بالا بودن آن میتواند با آلرژی دیده شود، اما اختصاصی نیست. یعنی فقط با این تست نمیتوان فهمید دقیقاً به چه چیزی آلرژی دارید.
3) شمارش کامل خون، CBC
در CBC ممکن است ائوزینوفیلها (Eosinophils) بالا باشند. ائوزینوفیلها نوعی گلبول سفید هستند که در آلرژیها، بهخصوص آلرژیهای تنفسی، ممکن است افزایش پیدا کنند.
البته CBC بهتنهایی برای تشخیص آلرژی کافی نیست.
تفسیر ساده نتایج
اگر در آزمایش خون:
- Specific IgE بالا باشد، یعنی بدن شما به یک آلرژن خاص واکنش ایمنی نشان داده است,
- Total IgE بالا باشد، میتواند با زمینه آلرژی همراه باشد، اما علت دقیق را مشخص نمیکند,
- Eosinophils بالا باشند، ممکن است با آلرژی، آسم یا بعضی بیماریهای دیگر مرتبط باشد.
بنابراین تشخیص قطعی فقط با آزمایش خون انجام نمیشود و باید علائم، فصل بروز، سابقه خانوادگی و معاینه پزشک هم بررسی شود.
چه زمانی آزمایش خون برای آلرژی فصلی مفید است؟
پزشک معمولاً زمانی آزمایش خون را درخواست میکند که:
- علائم شما در فصل خاصی شدیدتر میشود,
- نمیتوان تست پوستی انجام داد,
- داروهایی مصرف میکنید که روی تست پوستی اثر میگذارند,
- کودک هستید و تست پوستی برایتان سخت است,
- پزشک میخواهد بین آلرژی و سایر علتهای شبیه آن، تفاوت قائل شود.
پیشگیری و کنترل آلرژی فصلی
برای کاهش علائم، این کارها کمککنندهاند:
- در روزهای پرگرده، پنجرهها را بسته نگه دارید,
- بعد از بیرون رفتن، صورت و موها را بشویید,
- لباسهای بیرون را جدا کنید,
- از ماسک در فصل گردهافشانی استفاده کنید,
- در صورت نیاز، داروهای ضدآلرژی را فقط با نظر پزشک مصرف کنید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر علائم شما:
- بیش از چند هفته طول کشیده,
- خواب یا کار روزانه را مختل کرده,
- با خسخس سینه، تنگی نفس یا سرفه همراه شده,
- یا هر سال در یک فصل خاص تکرار میشود,
بهتر است به پزشک یا متخصص آلرژی مراجعه کنید.
جمعبندی
آلرژی فصلی در آزمایش خون نشان داده میشود، اما نه با هر آزمایشی. مهمترین تست، IgE اختصاصی خون (Specific IgE) است که میتواند آلرژی به گردهها و سایر آلرژنها را مشخص کند. با این حال، نتیجه آزمایش باید همیشه در کنار علائم و نظر پزشک تفسیر شود. اگر علائم فصلی دارید، بررسی درست میتواند از درمانهای غیرضروری جلوگیری کند و راه مدیریت مناسب را مشخص کند.
سوالات متداول
1) آیا آزمایش CBC برای تشخیص آلرژی فصلی کافی است؟
خیر، CBC فقط میتواند ائوزینوفیل را نشان دهد و بهتنهایی برای تشخیص آلرژی کافی نیست.
2) IgE اختصاصی بهتر است یا IgE تام؟
IgE اختصاصی دقیقتر است، چون مشخص میکند بدن به کدام آلرژن واکنش نشان داده است.
3) آیا مثبت بودن آزمایش آلرژی یعنی حتماً بیمار هستم؟
نه همیشه. نتیجه آزمایش باید همراه با علائم و معاینه پزشک تفسیر شود.
منابع
No.127
05/04