پسوریازیس مسری است یا ژنتیکی یکی از رایجترین سوالات افرادی است که با لکههای قرمز، پوستهریزی یا خارش پوست روبهرو میشوند. پاسخ کوتاه این است که پسوریازیس مسری نیست؛ یعنی از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود. اما در بسیاری از موارد، زمینه ژنتیکی در بروز آن نقش دارد و عوامل محیطی میتوانند بیماری را فعال یا تشدید کنند.
پسوریازیس چیست؟
پسوریازیس یک بیماری مزمن، التهابی و خودایمنی پوست است. در این بیماری، سیستم ایمنی بیشفعال میشود و باعث میشود سلولهای پوست با سرعت غیرطبیعی تولید شوند. نتیجه این فرایند، ایجاد لکههای ضخیم، قرمز و پوستهدار روی پوست است.
آیا پسوریازیس مسری است یا ژنتیکی؟
این بیماری مسری نیست؛ بنابراین از راه تماس پوستی، استفاده از وسایل مشترک، دست دادن یا حتی شنا در استخر منتقل نمیشود.
در عین حال، ژنتیک در آن نقش مهمی دارد. اگر یکی از اعضای خانواده به پسوریازیس مبتلا باشد، احتمال ابتلای فرد بیشتر میشود. با این حال، داشتن ژنهای مرتبط بهتنهایی برای بروز بیماری کافی نیست و معمولاً یک محرک محیطی هم لازم است.
عوامل محرک پسوریازیس
- استرس
- عفونتها، بهویژه گلودرد استرپتوکوکی
- آسیب به پوست، مثل بریدگی یا آفتابسوختگی
- سیگار کشیدن
- برخی داروها
علائم پسوریازیس
علائم بسته به نوع و شدت بیماری متفاوتاند، اما شایعترین نشانهها عبارتاند از:
- لکههای قرمز و ضخیم روی پوست
- پوستههای سفید یا نقرهای
- خارش، سوزش یا درد
- خشکی و ترکخوردگی پوست
- خونریزی خفیف در محل ترکها
- تغییرات ناخن مثل ضخیم شدن، حفرهدار شدن یا جدا شدن ناخن
- در برخی افراد، درد و تورم مفاصل که میتواند نشانه آرتریت پسوریاتیک باشد
انواع شایع پسوریازیس
1. پسوریازیس پلاکی
شایعترین نوع است و به شکل پلاکهای قرمز و پوستهدار دیده میشود.
2. پسوریازیس قطرهای
اغلب بهصورت لکههای کوچک و پراکنده ظاهر میشود و ممکن است بعد از عفونت گلو بروز کند.
3. پسوریازیس معکوس
در چینهای پوستی مثل زیر بغل و کشاله ران دیده میشود.
تشخیص چگونه انجام میشود؟
تشخیص معمولاً با معاینه پوست، ناخن و پوست سر توسط پزشک انجام میشود. در مواردی که تشخیص قطعی نباشد، ممکن است بیوپسی پوست (Skin Biopsy) درخواست شود.
در این روش، نمونه کوچکی از پوست برداشته و زیر میکروسکوپ بررسی میشود تا پسوریازیس از بیماریهای مشابه مثل اگزما یا قارچ پوستی تفکیک شود.
درمان پسوریازیس
درمان به شدت بیماری بستگی دارد و هدف آن کاهش التهاب، کنترل علائم و پیشگیری از عود است.
درمانهای موضعی
برای موارد خفیف تا متوسط از کرمها و پمادهای زیر استفاده میشود:
- کورتیکواستروئیدهای موضعی (Topical Corticosteroids)
- آنالوگهای ویتامین D
- رتینوئیدهای موضعی
نوردرمانی
در برخی بیماران، نوردرمانی UVB با نظر پزشک مؤثر است.
درمانهای سیستمیک
در موارد شدیدتر ممکن است از داروهای خوراکی یا تزریقی استفاده شود، از جمله:
- متوترکسات (Methotrexate)
- سیکلوسپورین (Cyclosporine)
- داروهای بیولوژیک (Biologics)
آیا آزمایش خاصی برای پسوریازیس وجود دارد؟
برای تشخیص قطعی معمولاً آزمایش خون اختصاصی وجود ندارد. مهمترین ابزار تشخیص، معاینه بالینی و در صورت نیاز بیوپسی پوست است.
اگر پزشک به درگیری مفاصل شک کند، ممکن است آزمایشها یا تصویربرداریهای تکمیلی برای بررسی آرتریت پسوریاتیک درخواست شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر لکههای پوستی:
- بیش از چند هفته باقی ماندهاند
- با خارش یا درد همراهاند
- در حال گسترش هستند
- همراه با تغییرات ناخن یا درد مفاصلاند
بهتر است توسط متخصص پوست بررسی شوند. تشخیص زودهنگام کمک میکند درمان مؤثرتر و کنترل بیماری بهتر باشد.
جمعبندی
پسوریازیس مسری است یا ژنتیکی؟ پاسخ این است که پسوریازیس مسری نیست اما میتواند زمینه ژنتیکی داشته باشد. این بیماری خودایمنی با لکههای قرمز و پوستهدار، خارش و گاهی درگیری ناخن یا مفاصل همراه است. تشخیص آن معمولاً بالینی است و درمان بسته به شدت بیماری شامل داروهای موضعی، نوردرمانی یا داروهای سیستمیک میشود.
سوالات متداول
1. آیا پسوریازیس از فردی به فرد دیگر منتقل میشود؟
خیر. پسوریازیس یک بیماری مسری نیست و از راه تماس، وسایل مشترک یا استخر منتقل نمیشود.
2. آیا همه افراد با سابقه خانوادگی به پسوریازیس مبتلا میشوند؟
خیر. سابقه خانوادگی فقط احتمال ابتلا را افزایش میدهد، اما بهتنهایی کافی نیست.
3. آیا پسوریازیس درمان قطعی دارد؟
در حال حاضر درمان قطعی ندارد، اما با دارو و مراقبت مناسب میتوان آن را بهخوبی کنترل کرد.
منابع
No.40
05/03