ترومبوفیلی به مجموعهای از اختلالات انعقادی گفته میشود که باعث افزایش تمایل خون به لخته شدن میشوند. در دوران بارداری، که بهطور طبیعی سیستم انعقادی فعالتر است، وجود ترومبوفیلیهای ارثی یا اکتسابی میتواند خطر بروز عوارض جدی برای مادر و جنین را افزایش دهد. به همین دلیل، بررسی پنل ترومبوفیلی بهویژه شامل Factor V Leiden و جهش ژن Prothrombin، بهعنوان ابزاری علمی برای شناسایی بارداریهای پرخطر و پیشگیری از پیامدهای ناخواسته اهمیت بالینی بالایی دارد.
ترومبوفیلی چیست و چرا در بارداری اهمیت دارد؟
در ترومبوفیلی، تعادل طبیعی بین عوامل انعقادی و ضدانعقادی بدن مختل میشود. پیامد این اختلال در بارداری میتواند شامل:
- تشکیل لختههای ریز در عروق جفت
- کاهش خونرسانی و اکسیژن به جنین
- اختلال در عملکرد جفت
✅ این فرآیندها میتوانند به سقط، محدودیت رشد جنین یا زایمان زودرس منجر شوند.
sFactor V Leiden چیست؟
Factor V Leiden شایعترین ترومبوفیلی ارثی است که در آن:
- فاکتور V نسبت به مهار طبیعی توسط پروتئین C مقاوم میشود
- خطر لخته شدن خون افزایش مییابد
ارتباط با عوارض بارداری
- افزایش ریسک سقط مکرر
- احتمال IUGR (محدودیت رشد داخل رحمی)
- افزایش خطر پرهاکلامپسی و زایمان زودرس
جهش ژن Prothrombin (G20210A) چیست؟
این جهش ژنتیکی باعث:
- افزایش سطح پروترومبین در خون
- فعالتر شدن سیستم انعقادی
میشود و میتواند با پیامدهای زیر همراه باشد:
- سقطهای مکرر، بهویژه در سهماهه دوم
- لختههای جفتی و نارسایی جفت
- زایمان زودرس یا مرگ داخل رحمی جنین
چرا پنل ترومبوفیلی انجام میشود؟
بررسی همزمان Factor V Leiden و Prothrombin به پزشک کمک میکند:
- علت سقطهای بدون دلیل مشخص را شناسایی کند
- بارداریهای پرخطر را زودتر تشخیص دهد
- برنامه درمانی پیشگیرانه طراحی کند
چه کسانی کاندید انجام پنل ترومبوفیلی هستند؟
این آزمایشها معمولاً در موارد زیر توصیه میشوند:
- سابقه سقط مکرر
- IUGR یا مرگ جنین در بارداری قبلی
- زایمان زودرس بدون علت واضح
- سابقه شخصی یا خانوادگی لخته شدن خون
- پرهاکلامپسی شدید یا زودرس
🔹 غربالگری روتین برای همه زنان باردار توصیه نمیشود، اما در گروههای پرخطر بسیار ارزشمند است.
تشخیص ترومبوفیلی چگونه به پیشگیری کمک میکند؟
در صورت تشخیص ترومبوفیلی:
- امکان شروع درمان پیشگیرانه ضدانعقادی وجود دارد
- پایش دقیقتر بارداری انجام میشود
- خطر سقط، IUGR و زایمان زودرس بهطور قابلتوجهی کاهش مییابد
✅ هدف درمان، حفظ جریان خون مناسب جفت و رشد سالم جنین است.
نقش آزمایشگاه در تشخیص دقیق
- تشخیص Factor V Leiden و Prothrombin نیازمند آزمایشهای ژنتیکی دقیق است
- کنترل کیفیت و گزارش صحیح نتایج، پایه تصمیمگیری درمانی ایمن محسوب میشود
- همکاری نزدیک آزمایشگاه و پزشک، از درمانهای غیرضروری یا تأخیر در مداخله جلوگیری میکند
پرسشهای پرتکرار
آیا ترومبوفیلی همیشه باعث سقط میشود؟
خیر، اما یک عامل خطر مهم است که بدون تشخیص ممکن است عوارض ایجاد کند.
آیا با تشخیص ترومبوفیلی میتوان بارداری سالم داشت؟
بله، در بسیاری از موارد با درمان و پایش مناسب، بارداری کاملاً موفق خواهد بود.
آیا درمان ضدانعقادی در بارداری ایمن است؟
در صورت تجویز و پایش توسط پزشک، درمانهای استاندارد ایمن و مؤثر هستند.
منابع
- اختلالات انعقادی و بارداری
- CDC – Blood Clots and Pregnancyhttps://www.cdc.gov/ncbddd/dv/pregnancy.html
No.108
۰۴/۱۱