سقط جنین در هفتههای ابتدایی بارداری تجربهای دردناک و گیجکننده برای بسیاری از خانوادههاست. یکی از پرسشهای رایج این است که چرا بارداریای که ظاهراً طبیعی آغاز شده، ناگهان متوقف میشود؟
بر اساس معتبرترین منابع پزشکی جهان، ناهنجاریهای کروموزومی شایعترین علت سقطهای زودرس هستند؛ عللی که اغلب خارج از کنترل مادر و پدر بوده و بهصورت تصادفی رخ میدهند.
ناهنجاری کروموزومی چیست؟
کروموزومها حامل اطلاعات ژنتیکی انسان هستند و هر فرد بهطور طبیعی ۴۶ کروموزوم دارد. ناهنجاری کروموزومی زمانی رخ میدهد که:
- تعداد کروموزومها بیش از حد طبیعی یا کمتر باشد
- یا ساختار یک یا چند کروموزوم دچار اختلال شود
این تغییرات میتوانند مانع رشد طبیعی جنین شده و منجر به توقف بارداری شوند.
چرا ناهنجاریهای کروموزومی باعث سقط زودرس میشوند؟
بسیاری از جنینهایی که دچار ناهنجاری کروموزومی هستند:
- قادر به تکامل طبیعی اندامها نیستند
- در همان هفتههای اول بارداری متوقف میشوند
- پیش از آنکه علائم واضحی ایجاد شود، منجر به سقط میگردند
✅ به همین دلیل، سقطهای کروموزومی معمولاً در سهماهه اول بارداری رخ میدهند.
شایعترین ناهنجاریهای کروموزومی مرتبط با سقط جنین
شایعترین اختلالات شامل موارد زیر است:
- تریزومیها (وجود یک کروموزوم اضافی)مانند تریزومی ۱۶ که اغلب با حیات جنین سازگار نیست
- مونوزومی X (سندرم ترنر)یکی از علل شایع سقطهای زودرس
- پلیپلوئیدی (وجود یک مجموعه کامل اضافی از کروموزومها)
- جابجاییهای کروموزومیکه ممکن است در یکی از والدین بهصورت خاموش وجود داشته باشد
آیا این ناهنجاریها ارثی هستند؟
در اغلب موارد، خیر.
- بیش از ۵۰٪ سقطهای زودرس ناشی از ناهنجاریهای تصادفی کروموزومی هستند
- این اختلالات معمولاً در همان بارداری ایجاد میشوند
- ارتباطی با سبک زندگی یا خطای والدین ندارند
اما در درصد کمتری از موارد، یکی از والدین ممکن است حامل یک جابجایی کروموزومی متعادل باشد که خطر سقط را افزایش میدهد.
چه زمانی باید به علت کروموزومی شک کرد؟
پزشکان معمولاً در شرایط زیر بررسی ژنتیکی را توصیه میکنند:
- سقطهای مکرر (دو بار یا بیشتر)
- سقطهای پیاپی در سن بارداری مشابه
- سابقه خانوادگی ناهنجاریهای ژنتیکی
- شکست مکرر بارداری با روشهای کمکباروری
🔬 در این موارد، آزمایشهایی مانند کاریوتایپ والدین یا بررسی ژنتیکی بافت جنین اهمیت ویژهای دارد.
نقش آزمایشگاههای تخصصی در تشخیص
تشخیص ناهنجاریهای کروموزومی نیازمند:
- روشهای پیشرفته ژنتیک
- تفسیر دقیق نتایج
است. آزمایشگاههای تخصصی میتوانند علت سقط را مشخص کرده و مسیر درمان و پیشگیری را روشن کنند.
آیا سقطهای کروموزومی قابل پیشگیری هستند؟
در سقطهای تصادفی، معمولاً امکان پیشگیری وجود ندارد.
اما در مواردی که اختلال ژنتیکی والدین شناسایی شود:
- مشاوره ژنتیک
- برنامهریزی دقیق بارداری
- و در برخی موارد روشهای کمکباروری با غربالگری ژنتیکی
میتوانند شانس بارداری سالم را افزایش دهند.
پرسشهای پرتکرار
آیا شایعترین علت سقط زودرس مشکلات کروموزومی است؟
بله، طبق منابع معتبر پزشکی، ناهنجاریهای کروموزومی شایعترین علت سقط در سهماهه اول هستند.
آیا این سقطها تقصیر مادر یا پدر است؟
خیر، در اغلب موارد کاملاً تصادفی و غیرقابل پیشگیریاند.
آیا بعد از یک سقط نیاز به بررسی ژنتیکی هست؟
معمولاً خیر، مگر اینکه سقط تکرار شود یا عوامل خطر وجود داشته باشد.
منابع
-
مراکز کنترل و پیشگیری بیماری (CDC) – از دست دادن بارداری
https://www.cdc.gov/pregnancy/your-pregnancy-loss/index.html
-
کلینیک کلیولند – ناهنجاریهای کروموزومی و سقط جنین
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/7247-miscarriage
No.125
۰۴/۱۱