بارداری یکی از حساسترین دورههای زندگی یک زن است؛ دورهای که هر تصمیم پزشکی میتواند مستقیماً بر سلامت مادر و جنین اثر بگذارد. یکی از پرسشهای بسیار رایج در این دوران، ایمنی و ضرورت واکسنها در بارداری است.
برخلاف برخی باورهای نگرانکننده، شواهد علمی معتبر نشان میدهند که برخی واکسنها نهتنها ایمن، بلکه حیاتی هستند و میتوانند از عوارض جدی، بستری و حتی مرگ مادر و نوزاد پیشگیری کنند.
چرا واکسیناسیون در بارداری اهمیت دارد؟
واکسنها در بارداری دو نقش کلیدی دارند:
- محافظت از مادر در برابر عفونتهایی که در بارداری شدیدتر و خطرناکتر هستند
- انتقال ایمنی غیرفعال به جنین از طریق آنتیبادیها، که نوزاد را در ماههای اول زندگی محافظت میکند
✅ این ایمنی انتقالیافته، بهویژه قبل از کامل شدن برنامه واکسیناسیون نوزاد، بسیار حیاتی است.
واکسنهای ضروری و توصیهشده در دوران بارداری
واکسنهای زیر برای اغلب زنان باردار توصیه میشوند:
۱. واکسن Tdap (کزاز، دیفتری، سیاهسرفه)
- زمان تزریق: هفتههای ۲۷ تا ۳۶ بارداری
- چرا مهم است؟
- محافظت نوزاد در برابر سیاهسرفه
- کاهش چشمگیر بستری و مرگومیر نوزادان
۲. واکسن آنفولانزای تزریقی
- زمان تزریق: در هر مرحله از بارداری (در فصل شیوع)
- مزایا:
- کاهش خطر آنفولانزای شدید
- کاهش بستری و عوارض ریوی مادر
- محافظت غیرمستقیم نوزاد پس از تولد
۳. واکسن کووید‑۱۹ (طبق دستورالعملهای بهروز)
- سازمانهای معتبر پزشکی تأکید میکنند که:
- خطر ابتلای شدید به کووید‑۱۹ در بارداری بالاتر است
- واکسن میتواند خطر زایمان زودرس و عوارض شدید را کاهش دهد
- تصمیم نهایی باید با نظر پزشک و شرایط فردی مادر انجام شود
واکسنهایی که در بارداری ممنوع هستند
برخی واکسنها حاوی ویروس زنده ضعیفشده هستند و در دوران بارداری توصیه نمیشوند.
واکسنهای ممنوعه در بارداری:
- سرخک، اوریون، سرخجه (MMR)
- آبله مرغان (Varicella)
- واکسن زنده آنفولانزا (اسپری بینی)
- تب زرد (مگر در شرایط خاص و پرخطر)
⚠️ این واکسنها باید قبل از بارداری یا پس از زایمان تزریق شوند.
واکسنهایی که نیاز به مشاوره فردی دارند
- هپاتیت B
- مننژوکوک
- هپاتیت A
این واکسنها معمولاً فقط در صورت ریسک بالای مواجهه توصیه میشوند و تصمیمگیری درباره آنها باید فردمحور باشد.
نقش آزمایشها در برنامهریزی واکسیناسیون
اگرچه برای تزریق واکسنها معمولاً آزمایش روتین لازم نیست، اما در برخی موارد:
- بررسی ایمنی نسبت به سرخجه (Rubella IgG)
- ارزیابی وضعیت ایمنی پیش از بارداری
میتواند به برنامهریزی صحیح کمک کند.
LabTestsOnline تأکید میکند که این بررسیها بیشتر پیشگیرانه و قبل از بارداری کاربرد دارند.
باورهای نادرست رایج درباره واکسن و بارداری
- واکسن باعث سقط جنین میشود → شواهد علمی این ادعا را تأیید نمیکنند
- واکسنها به جنین آسیب میزنند → واکسنهای توصیهشده غیرفعال و ایمن هستند
- عفونتهای شدید در بارداری خطرناکتر از واکسنها هستند
پرسشهای پرتکرار
آیا تزریق واکسن در بارداری بیخطر است؟
بله، واکسنهای توصیهشده توسط CDC و Mayo Clinic ایمن و ضروری هستند.
اگر قبل از بارداری واکسن MMR نزده باشم چه کنم؟
باید بعد از زایمان تزریق شود و تا حداقل یک ماه از بارداری مجدد جلوگیری شود.
آیا واکسنها واقعاً از نوزاد محافظت میکنند؟
بله، آنتیبادیهای مادر از طریق جفت به جنین منتقل میشوند.
منابع
-
مراکز کنترل و پیشگیری بیماری (CDC) – واکسنها در بارداری
-
LabTestsOnline – بررسی ایمنی واکسیناسیون
No.129
۰۴/۱۱