مراقبت بارداری فقط به سونوگرافی و آزمایش قند محدود نیست. برخی عفونت‌ها می‌توانند در دوران بارداری به جنین منتقل شوند، حتی اگر مادر علامت آشکاری نداشته باشد. اصطلاح TORCH به گروهی از این عفونت‌ها اشاره می‌کند. بررسی آن‌ها، مانند پایش فشارخون در بارداری، با هدف مراقبت از مادر و جنین انجام می‌شود؛ اما نوع آزمایش و دلیل درخواست این دو کاملاً متفاوت است.
عفونت‌های TORCH چیست؟
حروف TORCH معمولاً به توکسوپلاسموز (Toxoplasmosis)، سایر عفونت‌ها (Other infections)، سرخجه (Rubella)، سیتومگالوویروس (Cytomegalovirus; CMV) و ویروس هرپس سیمپلکس (Herpes Simplex Virus; HSV) اشاره دارند. بخش «سایر عفونت‌ها» تعریف یکسانی در همه فهرست‌ها ندارد و ممکن است، بسته به شرایط، عفونت‌هایی مانند سیفلیس یا HIV را دربرگیرد. بنابراین «آزمایش TORCH» نام یک بررسی ثابت و یکسان برای همه مادران نیست.
اهمیت این عفونت‌ها به آن است که برخی از آن‌ها، به‌ویژه اگر در زمان‌های حساس بارداری رخ دهند، ممکن است با مشکلاتی برای رشد یا سلامت جنین همراه باشند. بااین‌حال، درخواست یک پنل کامل TORCH برای همه زنان باردار توصیه نمی‌شود. پزشک آزمایش مناسب را بر اساس سابقه، علائم، احتمال تماس با عفونت و یافته‌های سونوگرافی انتخاب می‌کند.
چه آزمایش‌هایی در بارداری درخواست می‌شوند؟
بررسی‌ها برای هر عفونت متفاوت‌اند:
- سرخجه: آزمایش آنتی‌بادی Rubella IgG برای بررسی ایمنی به کار می‌رود. آزمایش Rubella IgM برای غربالگری معمولِ فرد بدون علامت و بدون سابقه تماس توصیه نمی‌شود، زیرا ممکن است نتیجه مثبت کاذب بدهد.
- توکسوپلاسموز: در صورت شک به عفونت، آزمایش‌های Toxoplasma IgG و IgM درخواست می‌شوند. نتیجه مشکوک ممکن است به آزمایش تأییدی نیاز داشته باشد.
- سیتومگالوویروس: آزمایش‌های CMV IgG و IgM در شرایط مشخص به بررسی عفونت کمک می‌کنند، اما غربالگری معمول CMV برای همه زنان باردار توصیه نمی‌شود.
- هرپس تناسلی: اگر ضایعه وجود داشته باشد، پزشک ممکن است آزمایش مولکولی HSV PCR را از نمونه ضایعه درخواست کند. آزمایش آنتی‌بادی HSV-2 برای همه زنان باردارِ بدون علامت توصیه نمی‌شود.
این رویکرد به معنی حذف آزمایش‌های ضروری بارداری نیست؛ برای مثال، غربالگری سیفلیس، HIV و هپاتیت B و C در مراقبت‌های بارداری توصیه می‌شود، اما باید با نام و روش مناسب هر عفونت درخواست شود، نه لزوماً در قالب یک پنل TORCH.
نتیجه IgG و IgM را چگونه بخوانیم؟
به زبان ساده، IgG مثبت معمولاً نشان می‌دهد بدن پیش‌تر با یک عامل عفونی روبه‌رو شده است؛ اما به‌تنهایی زمان عفونت را مشخص نمی‌کند. IgM مثبت نیز همیشه به معنی عفونت تازه نیست. برای نمونه، IgM توکسوپلاسموز ممکن است مدت‌ها پس از عفونت باقی بماند و IgM مربوط به CMV به‌تنهایی عفونت اولیه را ثابت نمی‌کند. پزشک نتیجه را کنار سن بارداری، علائم، آزمایش‌های قبلی و گاهی آزمایش تکمیلی تفسیر می‌کند. با دیدن یک نتیجه مثبت، خودسرانه درباره سلامت جنین نتیجه‌گیری نکنید.
پیشگیری و زمان مراجعه به پزشک
برای کاهش خطر توکسوپلاسموز، گوشت را کامل بپزید، میوه و سبزی را بشویید و پس از تماس با خاک یا ظرف خاک گربه، دست‌ها را با آب و صابون بشویید. برای کاهش تماس با CMV نیز دست‌ها را پس از تعویض پوشک کودک خردسال بشویید و ظرف غذا یا قاشق مشترک با او استفاده نکنید. ایمنی در برابر سرخجه بهتر است پیش از بارداری بررسی شود؛ واکسن MMR در دوران بارداری تزریق نمی‌شود.
اگر در بارداری با فرد مبتلا به سرخجه تماس داشته‌اید، دچار تب و بثورات پوستی شده‌اید، ضایعه تناسلی دارید یا پزشک یافته‌ای غیرمعمول در سونوگرافی گزارش کرده است، برای تعیین بررسی مناسب با پزشک تماس بگیرید.
غربالگری TORCH چه ارتباطی با فشارخون در بارداری دارد؟
این‌ها دو موضوع جداگانه هستند. آزمایش‌های مرتبط با TORCH به بررسی عفونت‌های مشخص کمک می‌کنند؛ فشارخون با اندازه‌گیری فشار شریانی ارزیابی می‌شود. سردردی که برطرف نمی‌شود، تغییر دید، درد بالای شکم یا تنگی نفس می‌تواند از علائم هشدار اختلالات فشارخون بارداری باشد و نیاز به ارزیابی سریع دارد، نه درخواست خودسرانه پنل TORCH.
سوالات متداول
۱. آیا همه زنان باردار باید پنل کامل TORCH بدهند؟
خیر. آزمایش‌های عفونت باید متناسب با وضعیت هر فرد انتخاب شوند؛ برخی غربالگری‌های مشخص بارداری نیز به‌طور جداگانه توصیه می‌شوند.
۲. آیا IgM مثبت یعنی جنین حتماً آلوده شده است؟
خیر. حتی تشخیص عفونت تازه مادر نیز ممکن است به بررسی تکمیلی نیاز داشته باشد؛ IgM مثبت به‌تنهایی عفونت جنین را ثابت نمی‌کند.
۳. آیا با IgG مثبت سرخجه به واکسن در بارداری نیاز دارم؟
IgG مثبت برای ارزیابی ایمنی به کار می‌رود. نتیجه را به پزشک نشان دهید؛ واکسن MMR در دوران بارداری تزریق نمی‌شود.
جمع‌بندی
غربالگری عفونت‌های TORCH به معنی انجام یک بسته آزمایش ثابت برای همه افراد نیست؛ انتخاب و تفسیر آزمایش باید هدفمند و با نظر پزشک باشد. در کنار پیگیری عفونت‌های مهم، فشارخون در بارداری نیز باید در مراقبت‌های معمول بررسی شود، اما آزمایش TORCH جای اندازه‌گیری فشارخون را نمی‌گیرد.
منابع
- MedlinePlus — TORCH Screen
- Nottingham University Hospitals NHS — TORCH Screening Update
- CDC — Serology Testing for Rubella
- CDC — Laboratory Testing for CMV and Congenital CMV
No.02
05/08
