وقتی در آزمایش خون میبینید ائوزینوفیل بالا است، طبیعی است که بپرسید: علت چیست؟ ائوزینوفیلها نوعی از گلبولهای سفید هستند که در دفاع ایمنی بدن نقش دارند؛ بهخصوص در واکنشهای آلرژیک و عفونتهای انگلی. بالا بودن تعداد آنها که با نام ائوزینوفیلی (Eosinophilia) شناخته میشود، معمولاً یک نشانه است نه یک بیماری مستقل؛ یعنی باید علت زمینهای آن بررسی شود.
ائوزینوفیل چیست؟
ائوزینوفیلها یکی از انواع گلبول سفید خون هستند و در خون سالم معمولاً مقدار کمی از آنها دیده میشود. بهطور کلی، اگر تعداد ائوزینوفیلها از 500 سلول در هر میکرولیتر خون بالاتر برود، آن را ائوزینوفیلی مینامند.
این سلولها به بدن کمک میکنند با انگلها مقابله کند و در التهابهای آلرژیک هم نقش دارند.
علل شایع ائوزینوفیل بالا
1) آلرژیها
شایعترین علت ائوزینوفیل بالا، آلرژی است. این حالت میتواند در موارد زیر دیده شود:
- آسم
- رینیت آلرژیک یا حساسیت فصلی
- اگزما و درماتیت آتوپیک
- کهیر
- آلرژی غذایی
- آلرژی دارویی
در آلرژی، بدن به یک محرک بیضرر واکنش شدید نشان میدهد و ائوزینوفیلها وارد عمل میشوند.
2) عفونتهای انگلی
یکی از کلاسیکترین علتهای ائوزینوفیلی، عفونتهای انگلی است؛ بهویژه برخی کرمها و انگلهای رودهای. در این حالت، سیستم ایمنی برای مقابله با انگل، ائوزینوفیل بیشتری تولید میکند.
اگر فرد سابقه سفر، مصرف غذای آلوده، تماس با خاک آلوده یا علائم گوارشی داشته باشد، این علت بیشتر مطرح میشود.
3) بیماریهای ریوی
برخی بیماریهای ریه هم با ائوزینوفیل بالا همراهاند، مثل:
- ذاتالریه ائوزینوفیلیک
- آسپرژیلوز برونکوپولمونری آلرژیک (ABPA)
- برخی اشکال آسم شدید
4) داروها
بعضی داروها میتوانند واکنش حساسیتی ایجاد کنند و ائوزینوفیل را بالا ببرند، از جمله:
- برخی آنتیبیوتیکها
- NSAIDها مثل ایبوپروفن و ناپروکسن
- داروهای ضدصرع مثل فنیتوئین و کاربامازپین
5) علل دیگر
علتهای کمتر شایع هم وجود دارند، مثل:
- برخی بیماریهای پوستی
- بیماریهای خودایمنی
- برخی سرطانها و بدخیمیهای خونی
- اختلالات غدد درونریز مثل بیماری آدیسون
ائوزینوفیل بالا چه علائمی میدهد؟
خودِ ائوزینوفیلی همیشه علامت خاصی ایجاد نمیکند، اما علائم به علت زمینهای بستگی دارد:
- در آلرژی: عطسه، خارش، آبریزش بینی، خسخس سینه، تنگی نفس، بثورات پوستی
- در انگل: درد شکم، اسهال، تهوع، خارش، بیحالی
- در درگیری ریه: سرفه خشک، تب، تنگی نفس، درد قفسه سینه
اگر ائوزینوفیل خیلی بالا باشد و طولانیمدت باقی بماند، ممکن است به بعضی اندامها آسیب بزند.
چه آزمایشهایی برای بررسی لازم است؟
پزشک معمولاً بر اساس شرححال و علائم، این بررسیها را درخواست میکند:
- CBC / Complete Blood Count یا شمارش کامل سلولهای خون
- لام خون محیطی برای بررسی شکل سلولها
- آزمایش مدفوع برای انگل
- آزمایشهای آلرژی و IgE
- عکس قفسه سینه یا CT در صورت شک به درگیری ریه
- در برخی موارد، نمونهبرداری از بافت درگیر
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر در آزمایش خون، ائوزینوفیل شما بالاتر از حد طبیعی است و یکی از موارد زیر را دارید، بهتر است بررسی شوید:
- علائم آلرژی شدید
- تنگی نفس یا خسخس
- درد شکم یا اسهال مداوم
- تب، کاهش وزن یا ضعف
- ائوزینوفیل بسیار بالا یا تکرار شونده در آزمایشها
جمعبندی
ائوزینوفیل بالا بیشتر از همه با آلرژی و عفونت انگلی شناخته میشود، اما میتواند به دلایل دیگری مثل آسم، بعضی داروها، بیماریهای پوستی، ریوی یا حتی اختلالات خونی هم رخ دهد. بنابراین، بهترین کار این است که نتیجه آزمایش را در کنار علائم و سابقه پزشکی توسط پزشک بررسی کنید.
سوالات متداول
1) ائوزینوفیل بالا نشانه چیست؟
اغلب نشانه آلرژی یا عفونت انگلی است، اما میتواند در آسم، بعضی داروها و بیماریهای دیگر هم دیده شود.
2) آیا ائوزینوفیل بالا خطرناک است؟
اگر خفیف و موقتی باشد، همیشه خطرناک نیست. اما اگر زیاد باشد یا ادامه پیدا کند، باید علت آن بررسی شود.
3) برای تشخیص علت ائوزینوفیل بالا چه آزمایشی لازم است؟
معمولاً CBC، آزمایش مدفوع، تستهای آلرژی و در صورت نیاز تصویربرداری یا بررسیهای تخصصی انجام میشود.
منابع
- Cleveland Clinic – Eosinophilia: Definition, Symptoms, Causes & Treatment
- Mayo Clinic – Eosinophilia Causes
No.113
05/04
